Коммерциялық банктердің несиелік саясаты

• Тұтыну қарыздары бойынша 56 305 млн теңге сомасында 27 471 несие берілді

• Жеке кәсіпкерлікті несиелеу бойынша 19 616 млн теңге сомасында 3 110 несие берілді.

Несие портфелі өткен 2011 жылмен салыстырғанда 7,6%-ға артты.

 

«Банк Центр Кредит» АҚ 2013 жылғы 31 желтоқсандағы жәй-күйі бойынша  
бухгалтерлік балансы  (Қазақстандық миллион теңгемен)

8-кесте

	2013 жылғы 31 желтоқсан	2012 жылғы 31 желтоқсан
Активтер:
Ақша қаражаты және оның баламалары	157 108	145 312
Пайда немесе шығын арқылы әділ құнымен көрсетілетін қаржы активтері	15 758	12 916
Қолдағы сатуға арналған инвестициялар	53 659	57 544
Өтеуге дейін ұсталатын инвестициялар	12 345	22 797
Қауымдастырылған компанияларға жасалатын инвестициялар	10 493	10 511
Банктердегі қаражат	5 502	7 127
Клиенттерге және банктерге берілген несие	769 394	766 384
Пайдаға салынған ағымдағы салық бойынша талаптар	796	2 114
Пайдаға салынған кейінге қалдырылған салық бойынша талаптар	1 623	2 048
Өзге активтер	21 257	14 358
Негізгі құралдар және материалдық емес активтер	24 287	21 680
Барлық активтер	1 072 222	1 062 791
Міндеттемелер және капитал
Міндеттемелер:
Банктердің және қаржы ұйымдарының қаражаты мен несиелері	76 157	94 274
Клиенттердің және банктердің қаражаты	800 199	776 635
Шығарылған борыштық бағалы қағаздар	49 544	65 243
Өзге міндеттемелер	8 319	9 960
Реттелген облигациялар	53 120	33 320
Барлық міндеттемелер:	987 338	979 432
Капитал:
Жарғылық капитал	69 856	69 856
Қолдағы сатуға арналған инвестицияларды қайта бағалау қоры	-256	14
Бөлінбеген пайда	15 284	13 489
Аталық Банктің акционерлеріне тиесілі барлық капитал	84 884	83 359
Иеліктің бақылаудан тыс үлестері	-	-
Барлық капитал	84 884	83 359
Барлық міндеттемелермен  капитал	1 072222	1 062 791

 

 

 

 

9-кесте

2012 жылы жабылған  және берілген несиелер

 

	Берілгені мың теңге		Барлығы
	Заңды тұлғалар	Жеке тұлға	Мың теңге
2011	86903 млн	10695 млн	97597 млн
2012	163162 млн	15388 млн	178550 млн

 

Жылдар	Жабылған мың теңге		Барлығы
	Экономикалық тұлға	Жеке тұлға	Мың тұлға
2011	35046 млн	7146 млн	42192 млн
2012	72223 млн	12023 млн	84246 млн

 

 

Жылдар	Несиелік берешек
	KZT, мың теңге	USD, мың доллар
01.01.11.	55405	29994
01.01.12.	94304	50975

 

 

 

 

Жылдар	саны
01.01.11	195
01.01.12	378

 

 

10-кесте

2012 жылдың несиелік  портфельдің динамикасы

Айлар	Несиелік берешек
	KZT, мың теңге	USD, мың доллар
Қаңтар	275228	360786
Ақпан	232257	346768
Наурыз	436558	268460
Сәуір	225995	438172
Мамыр	37395	466426
Маусым	422017	493281
Шілде	437395	484324
Тамыз	519854	351877
Кыркүйек	456268	528425
Қазан	390895	598874
Қараша	312837	595537
Желтоқсан	301827	6120871

 

 

11-кесте

2006-2012 жылдар бойынша пайыздық  түсімдер

 

Атауы	2006ж	2011 ж	2012 ж
Несиелер бойынша пайыздар,мың теңге	36007	100052	154942

 

 

Есеп айырысу, кассалық операциясының сипаттамасы.

Қолма – қол жасалмайтын есеп айырысудың экономикалық базасы материалдық өндіріс болып табылады. Осыған орай төлем айналымының басым бөлігі тауарлық операциялар бойынша есеп айырысу болып келеді: «Банк Центр Кредит» АҚ қолма қол жасалмайтын есеп айырысу желі ішінде де, басқа банктермен, басқа қалалармен жүргізеді. Филиал үшін қолма қолсыз есеп айырысу ең тараған түрлеріне түбіртек және төлем тапсырмасы жатады. Төлем беруші мен алушы арасындағы есеп айырысу түрлері келісімшарттарда өздерімен анықталады. Төлем беруші және алушы арасындағы есеп айырысу бойынша өзара наразылықтарын банктің мекемесінің қатысуынсыз шешіледі.

Төлем тапсырмасы – шот иесінің жазбаша өсімін көрсетеді.

Тауарлар және қызмет көрсетулер үшін есп айырысу төлем тапсырмалары келесі жағдайа қолданылады:

• Алдын-ала төлемдер, қызметтер үшін,

• Тауарлық операциялар бойынша несиелік берешекті өтеу үшін;

• Соттау шешімі бойынша ,

• Үй жай үшін жалдау ақысын төлеу бойынша;

• Транспорттық, коммуналдық, тұрмыстық эксплутациондық қызметі үшін төлем.

Тауарсыз емес есеп айырысуларда келесілер үшін қолданылады:

• Бюджетке төлемдердің аударылуы;
• Банктік несиенің жабуы;
• Мемлекеттік және экономикалық сақтандыру органдарына аударымдар;
• өсім төлемдері, айыппұлдар үшін және т.б..

Егер алушыға басқа банкте қызмет көрсетілсе, онда 2 данадан, ал егер төлем беруші мен алушыға бір банкте қызмет көрсетілсе, онда 3 данадан толтырылады.

1-жағдайда: 1 дана төлем  берушінің шотынан ақша қаражатын  есептен шығарған кезде қолданылып, күн құжаттарына тігу үшін  қалады. 2 данасы банк штампы қойылып  табылатындығын куәландыратын қолхат  ретінде төлем берушіге қайтарылады. Ал алушы электронды нұсқасы  қалады.

2-жағдайда: осыған ұқсас, бірақ 3-ші данасы ақша алушыға  шоттың көшірмелерімен беріледі.Төлем  берушінің шотында ақша қаражатары  жеткілікті болған кезде, сонымен  қатар төлем берушінің салық  комитетіне зейнетақы төлемдері  бойынша берешектері болмаған  кезде ғана банк қолданысқа  алады. Егер салық басқармасы  банкке- салық төлеушінің банктік  шоттары бойынша шығыс операцияларын  ұсынуы туралы салық органынын  өкімін жеткізсе, онда шот бойынша  салықтық берешекті өтеу операцияларынан  басқа барлық операциялар тоқтатылады. Барлық бершектер төленгеннен  кейін, салық комитетінің тоқтатылымдарды  болдырмау туралы пікіріне сүйене  отырып, шоттардағы барлық операцмялар  қалпына келтіріледі. Сондықтан, операциялық  бөлімі маманы клиент туралы  ақпараттарды мұқият тексеруге  тиісті. Сонымен қатар операциялық  бөлім мамандары зейнетақылық  аударымдарды бойынша төлем жүргізген зейнетақылық аударымрды еңбекақының 10 % құрайды.

Есеп – қисаптардың чектік түрі.

Ақшалай чектер – чек ұстаушыға банкте қолма-қол ақша төлеу үшін қолданылады. Мысалы, еңбекақы үшін шаруашылық қажеттіліктер үшін, іс сапар шығындары үшін, ауыл-шаруашылық азық-түліктерін алу үшін және т.б.

Есеп – айырысу чектерін алу үшін клиент орнатылған формадағы арызбен оған қызмет көрсететін банкке жолығады. Арызда чек санын, қажет ететін сомасын көрсетеді. Осы мәліметтер негізінде 1 чектің лимиті анықталады. Операциялық бөлім маманы арыздың дұрыс толтырылғандығын, тексергеннен кейін, комьютерге енгшізіліп, қша алу үшін төлем беріледі. Чекке бухгалтердің, бақылаушының қолы қойылып, ақша кассада беріледі. Егер клиент барлық чекті қолданған болса, чек кітапшасы банкке қайтарылып, жойылуы керек. Тиісінше, керек болған жағдайда жаңа чек кітапшасын алуға болады.

Кассалық операциялар.

Қома-қол ақша айналымы барлық ақша айналымының 20  %-ын құрайды. Қолма-қол ақшамен кәсіпорындармен, халықтың бөлек топтарымен,кәсіпорындар арасындағы шек қойылған мөлшермен есеп айырысу жүргізеді. Банкке тапсыратын қолма-қл ақшаның толық және осы замандағы бойынша банк экономисттерімен бақыланады. Банкке түсетін барлық қолма-қол ақшаны кірістеу үшін және шығыс операцияларын орындау үшін банкте айналым кассасы болады. Банктер қолма-қол ақшаны клиенттің өзі келген кезде, сумкалардыа және инкасаторлардан қабылдайдв.

Валюталық операциялар.

Шетел валютасындағы банктік операцияларға мыналар жатады:

• клиенттердің валюталық шоттарының жүргілуі;
• саудасыз операциялар;
• шетел банктерімен корреспоненттік қарым – қатынастарды орнатуы;
• тауарлардың импорты және экспорты бойынша халықаралық есеп айырысулар;
• шетелвалютасын сату және сатып алу;
• халықаралық ақша нарығының кредиттік операциялары.

Валюталық операцияларға бұл – халықаралық ақша аударымдары, мәміле паспортын рәсімдеу, валютаны айырбастау болып келеді. Айырбастау бұл – валютаны басқа валюта түріне қолма-қолсыз айырбасталуы. Сонымен қатар валюталық операциялар бойынша маман «шетел валютасын сату және сатып алу туралы күнделікті есебін»: айырбастау пунк түрінде кассирлардан алады. Ай соңында  «шетел валютасын сату және сатып алу туралы айлық есебін» алады. Сатып алу және сату бағаны күнделікті орнатқан валюталық қосымша қызмет болып электрондық пошта арқылы валюта бағасын ұсыну табылады.

 

 

2012 жыл бойынша қолма-қол  шетел валютасымен өткізілген  операциялар көлемі және олардан  алынған табыстар

12-кесте

Айлар	Сатып алу көлемі мың АҚШ дол.	Сату көлемі мың АҚШ дол.	Валютаның жеткізілуі мың АҚШ дол.	Пайда мың теңге
Қаңтар	80	1006	1463	1707
Ақпан	43	1323	1683	1817
Наурыз	34	905	806	1155
Сәуір	33	1194	1548	1316
Мамыр	32	923	1015	1112
Маусым	49	1139	1706	1331
1	2	3	4	5
Шілде	53	1380	1113	1587
Тамыз	66	1043	1009	1255
Кыркүйек	78	947	1512	1100
Қазан	178	1134	1003	1288
Қараша	93	1234	1556	1339
Желтоқсан	75	1267	806	1506
Барлығы:	814	13495	15220	16513