Культурна-гістарычная спадчына горада Салігорска

28 красавіка 1961 года ўрачыста здадзены  ў эксплуатацыю першы ў Салігорску  шырокаэкранны кінатэатр "Салігорск" (совр. будынак школы мастацтваў  гарадскога аддзела культуры). Другога  ліпеня гэтага жа года ўладальнікі  тэлевізараў змаглі ўпершыню  прыняць перадачы Менскай тэлестудыі, бо быў збудаваны свой рэтрансляцыйны  тэлевізійны цэнтр: усталяваная  і змантаваная на зямлі перадаткавая  антэна.

У будаўнічым квартале № 23 з 1 верасня 1961 года пачаўся першы навучальны год у Салігорскай музычнай школе (вул. Будаўнікоў, 11. Будынак знесена). У лістападзе 1961 года пачаліся заняткі ў Салігорскам горна- химічнымм тэхнікуме. На вячэрняе аддзяленне прынята 140 чалавек. Калійная вытворчасць востра патрабавалася ў прафесійных кадрах. У наступным навучальным году ў верасні 1962 года на дзённае аддзяленне тэхнікума на першы курс прынята 180 чалавек, 300 юнакоў і маладзіц прыступіла да заняткаў на вячэрнім аддзяленні.

Улетку 1962 года было скончана будаўніцтва Салігорскай чыгуначнай галінкі. Станцыя "Салігорск" знаходзілася ў цэнтры сучаснага горада, чыгуначныя шляхі пралягалі паміж вуліцамі Чыгуначнай і К. Заслонова. Ад станцыі ўзяла свой пачатак вуліца Леніна. Адгэтуль ад'язджалі міжгародныя аўтобусы. Пятага чэрвеня 1962 года адправіўся першы пасажырскі цягнік па маршруце "Салігорск - Слуцк". Сёння якія захаваліся будынкі вакзалу і шырокі зялёны масіў падзяляльны паўднёвую і паўночную часткі горада па вуліцы Заслонова нагадваюць жыхарам аб існаванні тут чыгуначнай станцыі і аўтавакзала. Першага жніўня 1984 года збудавана новы будынак чыгуначнага вакзалу і аўтавакзала.

 

              

 

3 ліпеня 1962 года Салігорскі выканкам  па просьбе жыхароў назваў  новую гарадскую вуліцу вуліцай  Свету (сучас. вул. Козлова).

 

Прысваенне статусу горада

1 студзеня 1963 года горад ужо  налічваў больш 18 тысяч жыхароў. Указам Прэзідыўма Вярхоўнай  Рады БССР гарадскі пасёлак  Салігорск ператвораны ў горад. У траўні 1963 года I сесіяй гарсавета  старшынёй выканаўчага камітэта  быў зноў вылучаны Герасімовіч  М.А.

Салігорскае вадасховішча

Увесну 1964 года сіламі Старобінскага і Любанскага трактарна-меліярацыйных станцый пачалося з будынка плаціны для стварэння Салігорскага вадасховішча пляцам 2760 гектараў. Увесну 1967 года вадасховішча было запоўнена паводкавымі водамі.

Адукацыя Салігорскага раёна

Указам Прэзідыўма Вярхоўнай Рады БССР ад 6 студзеня 1965 года быў адукаваны Салігорскі раён, горад Салігорск стаў раённым цэнтрам, сюды з пасёлка Старобін былі перакладзеныя ўсе адміністрацыйныя раённыя ўстановы. Да гэтага часу горад налічваў каля 25 тысяч чалавек. Адзін з першых нованароджаных маладога горада - Навіцкі Аляксандр. Тысячны нованароджаны - Біруля Аляксей Уладзіміравіч нарадзіўся 20 ліпеня 1986 года (запіс № 1000 у актавай рэгістрацыйнай кнізе горзагса ад 22.07. 86 года).

Прамысловасць

На тэрыторыі горада размешчана 62 прамысловых прадпрыемствы рознай формы ўласнасці, на якіх вырабляецца 45% прамысловай прадукцыі вобласці. Больш за 90% у агульным аб'ёме вытворчасці займае прадукцыя ААТ "Беларуськалій". У аб'яднанні працуе 20 тысяч чалавек, 83% яго прадукцыі экспартуецца ў больш чым 50 краін свету. Арганізаваны спадарожныя вытворчасці: швейная, мясаперапрацоўчае. Усяго ў Салігорску 62 дзяржаўных і акцыянаваных прадпрыемства. Сярод найбуйнейшых - холдынг «Пасат», заводы горна-шахтавага абсталявання, рамонтна-механічны, зборнага жалезабетону, жалезабетонных канструкцый, даследча-эксперыментальны, клееных драўляных канструкцый, ліцейна-механічны. Лёгкая прамысловасць - АП "Купалінка" і ЗАТ "Калінка". 6 банкаў і 155 прыватных камерцыйных структур. Асноўнай сферай дзейнасці холдынгу «Пасат» з'яўляецца выраб і мантаж металаканструкцый і ёмістага абсталявання, інжынірынг і праектаванне, вытворчасць і рамонт абсталявання для горназдабыўной галіны. У горадзе добра развіты будаўнічы комплекс, які ўключае ААТ «Будтрэст № 3 ордэна Кастрычніцкай рэвалюцыі», народны прадпрыемства «Шахтаспецбуд» і Домабудаўнічы камбінат. Грузавыя перавозкі ажыццяўляе Аўтапарк № 3, пасажырскія - Аўтобусны парк № 1. Абслугоўваннем гараджан займаецца 105 гандлёвых прадпрыемстваў (63 - з дзяржаўнай формай уласнасці, 42 - з недзяржаўнай) і 11 фірменных магазінаў. У горадзе - 72 прадпрыемствы грамадскага харчавання на 7026 пасадачных месцаў. Служба побыту прадстаўлена камбінатам бытавога абслугоўвання на 206 працоўных месцаў, 3 атэлье, 13 цырульнямі.

Насельніцтва

Колькасць:

 Паводле перапісу 2014 насельніцтва Салігорска 104.745 чалавек

Дынаміка:

• 1989 - 69513 чалавек. 

• 1999 - 73 275 чалавек.

• 2010 год - 102.297 чалавек.

 

 • 2013 - 103.961 чалавек. 

• 2014 - 104 745 чалавек (па стане на ліпень месяц)

Адукацыя

У горадзе маецца 11 агульнаадукацыйных школ, адзін ліцэй і тры гімназіі, дзе навучаецца каля 18 тысяч навучэнцаў, 2 ліцэя, будаўнічы прафесійны ліцэй, педагагічны каледж, горнахімічнага каледж, эканамічны тэхнікум. Працуе 31 дзіцячую дашкольную ўстанову на 6229 дзяцей. Для арганізацыі пазакласнай выхаваўчай працы дзейнічае 11 спецыялізаваных дзіцячых устаноў. Сярод іх - школа мастацтваў, музычная і мастацкая школы, станцыя юных тэхнікаў, дзіцячы тэатр танца, краязнаўчы музей, цэнтр дзіцячай творчасці.

Ахова здароўя

 Лячэбна-прафілактычную працу ажыццяўляе Салігорскае тэрытарыяльна-медыцынскае аб'яднанне. Яно ўключае: раённую бальніцу на 870 ложкаў, дзіцячую гарадскую бальніцу на 150 і 3 ўчастковыя бальніцы на 75 ложкаў. Абслугоўванне работнікаў ААТ "Беларуськалій" ажыццяўляе спецыялізаваная паліклініка. У шахтах Першага рудаўпраўлення абсталявана унікальная спелеалячэбніцы, дзе атрымліваюць эфектыўнае лячэнне хворыя бранхіяльнай астмай і алергічнымі захворваннямі.

Культура

 Для правядзення вольнага часу да паслуг гараджан, Гарадскі Палац культуры, ДК «Будаўнікоў», дыскатэкі, Цэнтр культуры і вольнага часу, сетка бібліятэк, шырокафарматны кінатэатр «Зорка Венера»

                 

 

на 806 месцаў. Маецца шэраг аматарскіх аб'яднанняў - клубы маладых паэтаў і аўтарскай песні. Таксама горад згаданы ў песні «Геалагічная»

Рэлігія

Рэлігійную дзейнасць у Салігорску ажыццяўляюць 8 зарэгістраваных рэлігійных абшчын:

• Прыход Хрысто-Каляднага сабора г. Салігорска

• Рымска-каталіцкі касцёл св. Францыска

 • Царква Хрыстос для ўсіх

 • Царква адвентыстаў сёмага дня

 • Царква евангельскіх  хрысціян-баптыстаў

 • Царква Слова веры

 • Сведак Іеговы

 

                           

 

Помнік Леніну

Помнік Уладзіміру Ільічу Леніну размешчаны побач з цэнтральнай плошчай горада, на скрыжаванні вуліц Леніна і Казлова. Гэты помнік выраблены ў форме бюста. Аўтар помніка вядомы савецкі скульптар Андрэй Бембель. Помнік устаноўлены ў 1980 годзе.

 

                           

Спорт

У горадзе 2 стадыёна на 8000 месцаў, лядовы палац на 2000 месцаў, 2 лёгкаатлетычных манежа, 4 басейна і 6 минибассейнов, 26 спартыўных залаў. 4 ДЮСШ на 2,5 тысячы чалавек. Вядомая салігорская футбольная каманда «Шахцёр». Якая выйграла ня мала трафеяў у беларускіх першынствах. У 1999 годзе ўтворана валейбольная каманда «Шахтаспецбуд» пазней пераназваная ў «Шахцёр». З нядаўніх часоў у адкрытым чэмпіянаце Беларусі па хакеі паспяхова выступае таксама і мясцовы хакейны клуб «Шахцёр».

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Заключэнне

 

Горад Салігорск і Салігорскі раён Мінскай вобласці Беларусі валодае мінімальнай колькасцю невялікіх архітэктурных помнікаў і славутасцяў. У Салігорскім раёне літаральна ў некалькіх вёсках і пасёлках захаваліся царквы або напаўразбураныя сядзібы. Салігорскі раён славіцца больш сваім эканамічным і прамысловым патэнцыялам, чым культурна-гістарычнай спадчынай. Бо менавіта тут кампаніяй "БеларусьКалій" здабываюцца розныя мінеральныя выкапні з якіх пасля вырабляюцца калійныя ўгнаенні. Гэтая кампанія з'яўляецца адным з найбуйнейшых гульцоў на дадзеным рынку ў свеце. Вядома ў Салігорскім раёне ўсё ж ёсць архітэктурныя помнікі і славутасці, якія могуць прыцягнуць турыстаў і падарожнікаў, але іх не шмат. Затое некаторых турыстаў прыцягваюць саляныя кар'еры "БеларусьКалія", тут дарэчы можна трапіць і ўнутр саляных пячор, некаторыя лічаць што прыбыццё ўнутры гэтых пячор можа быць карысна.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Горад Салігорск – адміністрацыйны цэнтр Салігорскага раёна, другі па велічыні (пасля горада Барысава) горад у Мінскай вобласці Рэспублікі Беларусь.

 

Горад Салігорск – буйны цэнтр горна-здабываючай прамысловасці Беларусі. Салігорск узнік у 1958 годзе ў сувязі з прамысловай распрацоўкай Старобінскага радовішча калійных і каменнай солей і будаўніцтвам старобінскага (з 1959 года Салігорскага ) калійнага камбіната.

Анкетныя звесткi: Імя – Новы Старобін (1954-1958); Нова-Старобінск (1958-1959); Салігорск (з 1959 года).

Забудоўшчык – Будаўнічы трэст №3 Міністэрства будаўніцтва БССР (1958).

Дата нараджэння – 10 жніўня 1958 года. Месца нараджэння – пасёлак Нова-Старобінск, Чыжэвіцкі сельскі Савет, Старобінскі раён, Мінская вобласць, Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка.

Месца жыхарства – горад Салігорск, Салігорскі раён, Мінская вобласть, Рэспубліка Беларусь.

Месца гістарычнага пачатку – квартал № 23 Паўночнага жылога раёна горада Салігорска.

Месца адміністрацыйна–грамадскага і культурнага цэнтра – з 1959 па 1969 гады квартал № 23, з 1959 года раён цэнтральнай плошчы на перакрыжаванні вуліц Казлова і Леніна. Адегласць ад Мінска – 133 кіламетры.

Статыстычныя звесткi (на 01.01.2013):

Салігорскі раён: плошча – 2498,91 км2 (249 891 Га); насельніцтва – 134 937 чалавек.

Горад Салігорск: плошча – 15,05 км2 (1505 Га); насельніцтва – 104 745 чалавек, у тым ліку мужчын – 49 173, жанчын – 55 572; шчыльнаць – 6959 чал/км2

ГАЛОЎНЫЯ ВЕХІ

10 жніўня 1958 года  закладзены сімвалічны першы  камень і першы жылы дом-інтэрнат. Новаму гораду далі назву –  Нова-Старобінск, які меў статус  пасёлка.

8 жніўня 1959 года  Указам Прэзідыума Вярхоўнага  Савета Беларускай ССР № 187 на  тэрыторыі будаўніцтва Старобінскага  калійнага камбіната ўтвораны  рабочы пасёлак, якому прысвоена  назва Салігорск.

7 сакавіка 1963 года  ўказам Прэзідыума Вярхоўнага  Савета Беларускай ССР № 75 пасёлак  гарадскога тыпу Салігорск Мінскай  вобласці ператвораны ў горад, які аднесены да катэгорыі  гарадоў абласнога падпарадкавання.

6 студзеня 1965 года  указам Прэзідыума Вярхоўнага  Савета Беларускай ССР на тэрыторыі  былога Старобінскага раёна утвораны  Салігорскі раён з цэнтрам  у горадзе Салігорску.

31 ліпеня 2006 года  ўказам Прэзідэнта Рэспублікі  Беларусь № 472 «Аб аб’яднанні  раёнаў і гарадоў абласнога  падпарадкавання Рэспублікі Беларусь, якія маюць агульны адміністрацыйны  цэнтр» горад Салігорск аднесены  да катэгорыі гарадоў раённага  падпарадкавання.

Кіраўнікі Салігорскага раёна і горада Салігорска:

- Аляксандр Браніслававіч  Рымашэўскі - старшыня Салігорскага  раённага выканаўчага камітэта.

- Лідзія Анатольеўна  Клішэвіч - старшыня Салігорскага  раённага Савета дэпутатаў.

Асноўны занятак насельніцтва горада Салігорска – здабыча падземным спосабам сільвінітавай руды, перапрацоўка яе на калійныя мінеральныя ўгнаенні.

Салігорск, горад здабытчыкаў солі, утульны і чысты, з развітай інфраструктурай, адзін з прыгажэйшых гарадоў Беларусі.

 

РАВЕСНІКІ САЛІГОРСКА

Равеснікамі горада Салігорска з’яўляюцца Паўночны жылы раён горада, квартал № 23 і вуліца Будаўнікоў, якія бяруць свой гістарычны пачатак, як і сам Салігорск, 10 жніўня 1958 года з месца гістарычнага пачатку горада Салігорска, якое размешчана ў заходняй частцы квартала № 23.

Менавіта тут былі закладзены першы сімвалічны камень у падмурак горада і першы жылы дом – дом-інтэрнат, адбыўся ўрачысты святочны мітынг, прысвечаны заснаванню новага горада.

Равеснікам Салігорска з’яўляецца і вуліца Чыгуначная, якая бярэ свой гістарычны пачатак 12 жніўня 1958 з пачаткам забудовы першымі зборна-шчытавымі дамамі-інтэрнатамі цэнтральнай часткі квартала № 23.

Вуліцы Будаўнікоў і Чыгуначная - гэта самыя першыя вуліцы горада Салігорска.

 

 

 

 

Саліго́рск (афіц. транс.: Salihorsk) — горад у Мінскай вобласці Беларусі, адміністрацыйны цэнтр Салігорскага раёна, на беразе Салігорскага вадасховішча. У 132 км да поўдня ад Мінска; канчатковая чыгуначная станцыя адгалінавання Слуцк—Салігорск, аўтамабільнымі дарогамі звязаны з Любанню, Слуцкам, Лунінцом. Насельніцтва 100,8 тыс. чалавек (2006).

Гісторыя.

Заснаваны ў 1958 як пасёлак Навастаробінск на месцы в. Вішнёўка Старобінскага раёна ў сувязі з прамысловай распрацоўкай пакладаў калійных соляў і будаўніцтвам калійнага камбіната. З жніўня 1959 ператвораны ў рабочы пасёлак Салігорск. У 1962 злучаны чыгункай са Слуцкам. У снежні 1962 — студзені 1965 у Любанскім раёне. У 1963—1979 уведзеныя ў эксплуатацыю 4 калійных камбіната. З 1963 горад абласнога падпарадкавання, з 1965 — цэнтр Салігорскага раёна.

Прамысловасць

Буйны цэнтр горназдабыўной прамысловасці Беларусі і адзін з найбуйных у свеце вытворцаў і пастаўшчыкоў калійных мінеральных угнаенняў — вытворчае аб'яднанне ААТ «Беларуськалій»[1]. Усяго ў Салігорску 62 дзяржаўных і акцыянаваных прадпрыемства. Сярод найбуйнейшых - заводы горна-шахтавага абсталявання, рамонтна-механічны, зборнага жалезабетону, жалезабетонных канструкцый, даследча-эксперыментальны, клееных драўляных канструкцый, ліцейна-механічны. Лёгкая прамысловасць - АП "Купалінка" і ЗАТ "Калінка". 6 банкаў і 155 прыватных камерцыйных структур. Гасцініцы «Алеся», «Жамчужына», «Новае Палессе».