Балалар үйіндегі тәрбиеленушілердің эмоционалды-ерікті аумағының психологиялық ерекшеліктері

Мақсаты: белсенді қатынас, ұмтылу, ұялу сезімін тудыру.

Әр адамның жақсы, жағымды  сезімді бастан өткізуі. Нақты дұрыс  сөздер таба білуге әкелу.

• бүгін қандай әдемісің - өзің көңілдісің ғой бүгін, тағамың керемет.

Қарсы сипат:

• иә, дәл солай.
• Иә, сенің айтқаның дәл дұрыс.
• Басқа қалай болуы мүмкін.
• әрине, дәл солай, әрине.
• Арқасынан қағу, қолын қысу, көзін қысу, құшақтау, әр қатысушы өзін қалай сезінеді.
• Қысылу                                                           - ақылдасу                                               
• Жарайсың                                                       - бүгін барлық мақтаусаған.
• бәрекелді                                                        
• Сипау түрі: - нәзіктікке әкелу.
• менің досымсың                                             -менің туысымсың
• менің көршімсің                                             - менің сенерімсің

Жаттықтырушы: Егер жүрегімізге уайым, қобалжу, болса, ол сезім жол таппау , кектенуге әкеледі.Эмоционалды өзіндік реттеуге  адамдар типін бағалай, бақылай білуіміз керек.

Манипулятор – басқарушы, кең тараған категория, адамдарды әлсіз енемесе күшті жағын көріп,сол деңгейде әсер етеді. Оның қақтығысты негізгі мақсат сіре технологиялық қысым жасау. Негізгі құрал оның қимыл іс-әрекетіне эмоционалды көңіл бөлмеу өзіңізді көңілді ұстау, әсерлі жауап беріңіз, сізге тез арада тиісуін қояды.

Ашушаң адам – невротик, оларда қобалжу басым. Негізгі  «құрал сау адам адам ауруға өкпелемейді» қағидасымен  өмір сүру керек.

Қарапайым адам – мінез-құлық , өзін көрсету төмен дәрежеде дамыған. Ол адамдарда қарпайым сезім, мінез-құлқы өмір сүруде иілгіш. Ол мақтағанда ұмытпайды. Жұмыс атқару деңгейіне қарай, жылы сөзбен бастасаңыз көп жетістікке жетесіз.

    Қалыпты мәдениетті  адам – қарым-қатынасқа жағымды  түседі. Егер қақтығыс байқалса, тез шешіледі, көзқарасы дұрыс түседі.

Жаттығу № 4

«Өкпелеу» суретін  салу.

     Сіздің  өкпеңіз неге жатады? Жаттықтырушы : жайғасып отырыңыздар, ішкі әлеміңізді  сезінуге мүмкіндік алдыңыз. Бірнеше  ұзақ тыныс алу, жайлап шығару. Өзіңізді тыңдауға мүмкіндік  алдыңыз. Өзіңізге сұрақ қойыңыз бақытты адам деп сезінесіз бе? Өз бақыттылығыңызды ұпайға бағалаңыз. 50%-60% -100% . Егер 100% -бағаласаңыз, құттықтаймын. Ол әрине тек шынайы, шындықпен жанасасың. Тұла бойыңызда сол бақыттың нышаны айқын көрінді ме?

    Егер 50%-60% т.с.с  – болса, қазір түсінуге мүмкіндік алдыңыз. Сізге не кедергі келтіреді. Бақытты болуға? Ол болашақ туралы ойланып қобалжу ма?

Өткен өмірде қажетсіз өкпелеу  бар ма? Сол туралы ойланыңыз? Егер түсінбей жауап таппай отырсаңыз  қайғы емес. Ол сұрақ міндетті түрде  шешімін табады. Қазіргі ішкі әлеміңіз өзіңізге мүмкіндік алды, дәл осы сәтте тағдырға рахмет айтыңыз. Бүгінгі ашық аспан, тыныштық үшін? Денсаулық өзіңіздің қажеттілігіңізді өзіңіз өтей алыңыз? Жақындарыңыз аман, тыныш заман үшін? Өмірге сүйіспеншілік, жарық дүниеге рахмет! Жарайсыңдар! Кім осы сезімді сезіне аласаңыздар, жайлап ашсаңыздар болады. Жатықтырушы: өкпе туралы суретін алып – эмоция қосып түзету енгізуді ұсынды. Ол оң жақтан көршілерге жіберіп, әр адам өз мүмкіншілігі қосады.

Өз қосымша көзқарасын білдіріп, суретке қосады.

Жатықтырушы: Суретіңізге қараңыз. Егер өкпеңіз жазылса, онда бұл суретті өзіңізге қалдырыңыз. Егер өкпе қайтпаса, суретті мыжып, сол қағазбен бәрі кетеді деп тастаңыз,  жарайсыңдар! Жанды анкета

• Кім бүгін өзіне не алды, не ұнады.
• Не ұнамады.

Қазір өзін қалай сезінуде, фломастермен белгілеу. Басында көңіл  күйлерін қалай белгіледі (қай түспен) соңғы түс қандай. Салыстыру арқылы талдау жасау.

     Бүгінгі  күнге, осы  кездесуге  рахмет, ризашылығын өз қабілеттерін, мүмкіндіктерін  дер кезінде аша білуге, пайдалана білуге шақыру.

Жаттығу № 5 «Түсіну»

 Жаттықтырушы: ыңғайлы жайғасып отырыңыздар.

 Ішкі әлемді тануға  мүмкіндік алдыңыз. Керек емес  жерлерін түзетуге мүмкіндік  алдыңыз. Өзімізді босаңсытамыз, менің сөзімді ести отырып  терең босаңсу үстіндесіңдер. Сіздерге қолайлы, енді кішкене ақылға жүгінейік. Біздің бар өміріміз таңдаудан тұрады. Бізді таңдайды, біз таңдамаймыз.        Бірдей шығу әркезде мүмкін емес.Біз қоршаған ортамен үйлесімді өмір сүргіміз келеді. Бірақ біз әркезде бола алмаймыз, іскерлігіміз жетіспейді, назар аудармаймыз. Екінші адамды дұрыс түсіну мүмкіндігі жетпейді, оның көңіл-күйін, сезімін түсінуге мүмкіндік алдыңыз.

    Ішкі экранда  өзімізді көруге мүмкіндік алдыңыз.  Өзімізді түсініңіз, көзіңізге  қараңыз, жан дүниеңізде не бар? Ол жалғыз ба?

     Сүйіспеншілігі  бар ма? Оған ауыр тиетін кездері  барма? Әркі көз алдында тамаша  адамды көріп тұр. Осы адам, бұл әлемде басқа адам жоқ.  Оның да бақытты болуға мүмкінідігі  бар. Оған кейде қорқынышты  да. Ол да қателік жібереді, өзі үшін қиналады да? Осы кезде бақытқа толы болу үшін не керек. Сіз қазір жалғыз емесіз? Қасыңызда достарыңыз, сізге жақсы қатынаста. Қасыңыздағы адамға жақсылық, сүйіспеншілік тілеңіз. Өзіңізге де соны тілеңіз. Осы сезімді сезіне білгенше отыруыңызға болады. Толық сезінсеңіз, осы сезімде біренеше минут отыруыңызға мүмкіндігіңіз бар. 

Эмоция, ерік өрісін дамытуға арналған жаттығулар.

Мақсаты: Қарым-қатынасқа түсу барысында көңіл –күйді, эмоцияны сезіне білуге үйрету.

Құралдар: магнитофон, сабырлы әуен, қағаз фломастер.

Жаттықтырушы: Қазіргі көңіл-күйлеріңізді сезіну, фломастермен қағаз бетіне эмоциясын көрсетулерін тапсыру.

« Еркін сурет»

• Қарым-қатынаста, басқаны түсінуде, сезіне білуде баланың мүмкіндігін <span class="dash041e_0431_044b_0447_043d_044b_0439__Char" sty