Компьютерлік желі

     1000Base-LX стандартында бірмодолық  және  көпмодолық  оптикалық  кәбілдер,  ұзынтолқынды  лазерлік  трансивер  қолданылады.  Сызба-құрылымы  жұлдыз.  1000Base-LX   стандартының   пайдаланылатын    негізгі  аймағы  - бірмодолық  талшық-оптика.  Сегменттің    ең  үлкен    ұзындығы  5000 м. Бірақ    1000Base-LX   айқындамасы    көпмодолық    кәбілде   де  жұмыс   істей   алады.  Бұл  кезде   сегменттің   ұзындығы  - 550 м  шамасында.  Деректер  тасымалдау ортасы    ретінде   толқындық  кедергісі  150 омға   тең  қос  коаксиалды   кәбіл  қолданылған  кезде   сегменттің  ұзындығы   25  метрден   аспайды.

1000Base-СX  стандартында   экрандалған  есулі  қоссым  пайдаланылады.  Сызба-құрылымы  жұлдыз.  Сегментке  екіден   артық  түйін    көзделмеген  және  сегменттің  ең  үлкен  ұзындығы   100 м.

   1000Base-Т  стандартында  экрандалмаған    есулі   қоссым   пайдаланылады.  Сызба-құрылымы   жұлдыз. Сегментке  екіден   артық түйін    көзделмеген  және  сегменттің  ең  үлкен  ұзындығы   100 м.

Деректер  тасымалдау   ортасы  ретінде   толқындық  кедергісі   150  омға  (2х75 см)  тең  жоғары  сапалы  қос   коаксиалды  (твинаксиалдық)  кәбіл  (Twinax)   қолданылады.   Деректер    әрқайсысы   мыстан  жасалған  және    қорғауыш  қабықшамен   қоршалған    қос  өткізгішпен  бір   уақытта    тасымалданады.  Бұл   кезде   жартылай   дуплекстік   тасымалдау  режімі  жүзеге  асырылады.

Толшық  дуплекстік  әлпіні    жүзеге  асыру  үшін  тағы  екі  қос    коаксиалды   өткізгіштер  керек.   Төрт   коаксиалды  өткізгіштен   тұратын    арнайы  кәбіл   Quad – кәбіл    деп  аталады.  Бұл  кәбіл   сырттай  бесінші   категориялы   қос  есулі   өткізгішке  ұқсайды.   Сыртқы  диаметрі   мен  иілгіштігі   соған  жақын.  Қос   коаксиалды  кәбіл   қолданылған  кезде    сегменттің  ұзындығы  25  метрден   аспайды.

Деректер   тасымалдау  ортасы   ретінде  бесінші   санатты   есулі  қоссым  UTP        қолданылған    кезде  деректер  4  жұптың   барлығымен  бір  уақытта    қатарластыра   тасымалданады.  

  Gigabit  Ethetnet    технологиясының  бесінші   категориялы  UTP   қолданылатын   нұсқасында   деректерді   шарттаңбалау  үшін   РАМ5  кодасы    пайдаланылған.  Бұл  шарттаңбада   потенциалдың  5  деңгейі  қолданылады:  -2,  -1,  0,  +1,  +2.  Сондықтан  1  такт   ішінде   бір  жұп  арқылы  2322  бит  ақпарат   тасымалданады.

Gigabit  GV

Gigabit  GV   технологиясында   есулі  қоссым  үшін  500 Мбит/с  және  талшық-оптикалық  кәбіл  үшін   1 Гбит/с   жылдамдық   көзделген.  Түйіндер  арасының  ең   үлкен    қашықтығы:  есулі   қоссым  болса  -  100  метр,   көпмодолы  талшық-оптикалық  кәбіл  болса  - 500  метр,  ал  бірмодолы  талшық-оптикалық   кәбіл  болса  - 2  км.

 

7.4   Сақиналық  архитектура  технологиясы  болып  саналатын  Token  Ring  және     FDDI  технологиялары  маркерлік   қатынас  құруға  негізделген  қумалы   (эстафеталық)  желі   жасауда  пайдаланылады.   Олар  сақина    бойымен   бір  бағытта    маркер   (token)   деп  аталатын    арнайы  биттер  тізбегінен  тұратын   мәліметтердің    айналып   жүруі  арқылы     жасалған    үздіксіз   тұйық   желі   түрін  құрайды.    Маркер    сақина    бойымен   желідегі   әрбір  жұмыс   станциясын   айналып   өтіп   үздіксіз   қозғалыста    болады.  Желідегі    мәлімет   жөнелтетін  жұмыс   станциясы   маркерге   бір  кадр  қосып  қояды,   ал   қалған   станциялар    тек  маркерді    ары  қарай     жылжытып  отырады. Token  Ring  желілері     мәліметтерді  4  немесе  16  Мбит/с   жылдамдықтармен  тасымалдап,      көбінесе  ІВМ   компьютерлері  ортасында  қызмет   етеді.

FDDI  технологиясы  да  сақиналы  негізінде   жасалып,  оптоталшықты   кабельдермен  жұмыс  істеу  үшін  магистральды  желілерде  пайдаланылады.  Бұл  да   Token  Ring    желілері  тәрізді   маркерді   бір    станциясындан  екінші  станцияға   жіберіп   отырады.  Token  Ring    технологиясынан  айырмасы   мұнда   маркерлері   қарама-қарсы   бағытта    қозғалыста    болатын   екі  сақина    болады.  Бұл   тәсіл  бір    сақинада  үзіліс    болып  қалған  жағдайда     желінің   ақаусыз   қызметін    ұйымдастыру     мақсатында  (көбінесе  оптоталшықты  кабельде) жасалады.  FDDI  желілері    мәліметтерді   100  Мбит/с    жылдамдықпен  өте   үлкен    қашықтықтарға    тасымалдау  үшін   қызмет    етеді.  Мұндағы  желі    сақинасы   ең  көп   дегенде    ұзындығы   100 км-ге  дейінгі   тұйық    қашықтықты   қамтиды  да,   жұмыс  станцияларының   арасы  2  км  шамасында   болады.

  Осы  көрсетілген  сақина   түріндегі   екі   технология  жаңа   желілерді   ұйымдастыруда  АТМ   және  Ethetnet  технологияларының  баламасы  ретінде   қолданылып   келеді.

 

 

 

 

 

 

 

 

Қорытынды

 

Торап  (желі)  деп -   ақпарат   алмасуға    мүмкіндік  беретін   жүйенің  түрі.  Жалпы     жағдайда,    компьютерлік    желілерді     құру  үшін    компьютерлік    арнайы    желілік    құрылғылар  және    арнайы   желілік   бағдарламалық  құралдар  қажет.   Мәліметтермен  алмасу  үшін   екі   компьютердің     қарапайым   түрде     қосылуы  керек.    Windows     операциялық   жүйесінде     жұмыс    істейтін     компьютердің     тікелей    қосылуы  арнайы   аппараттық  немесе  арнайы    бағдарламалық    қамсыздандыруды    қажет   етпейді.   Сондықтан     бұл  жағдайда    құрылғылардың   орнына     стандартты    кіру-шығу     порттары,  ал   бағдарламалық    қамсыздандырудың  орнына    операциялық   жүйенің   құрамындағы     стандартты  құралдар  пайдаланылады.    (Қосу → Бағдарлама  → Стандарт   → Байланыс  → Тікелей   кабельдік   байланыс).

Компьютерлік   желілердің    архитектурасына    логикалық,  физикалық,    программалық    құралымдар  кіреді.   ЭЕМ    тораптары   бірнеше   белгі  бойынша   жіктеледі.   Аумағы  бойынша     олар:    аймақтық,     ауқымды,   жергілікті  желілер   болып  бөлінеді.

Желінің   атқаратын   қызметіне   байланысты    топологиялардың   үш  түрі  бар.

Шиналық  топология.

Мұнда    жұмыс  станциялары  жиі   адаптерлері  арқылы    магистралға   қосылады.   Дәл  осындай    тісілмен   магистральға  басқа  да  желілік    құрылғылар  қосыла  береді.      Желінің    жұмыс   жасау   процесінде   тасымалданатын   ақпарат   жөнелтуші    станциядан    жұмыс   станцияларының     барлық   адаптерлеріне  жеткізіледі,  бірақ  оны   тек   адресте   көрсетілген      жұмыс  станциясы   қабылдайды. 

Жұлдыз  тәрізді  топология.  Мұнда  ортақтандырылған   коммуникациялық   түйін – желілік  сервер  болуы  тиіс,  ол  барлық   мәліметтерді   жеткізуді     жүзеге  асырады.    Бұл  топологияның    артықшылығы    кез  келген   бір  жұмыс   станциясының  істен  шығуы    жалпы   байланысқа   әсер  етпейді.

Сақиналық    топология.  Мұнда   байланысу     арналары  тұйықталған  сақина  бойында    орналасады.  Жөнелтілген   мәлімет   біртіндеп  барлық   жұмыс    станцияларын  аралап   шығады  да,  оны  керекті     компьютер  қабылдаған  соң   жұмыс  тоқтатылады.  Бұл  топологияның    кемшілігі  -  кез  келген  бір  жұмыс  станциясының  істен шығуы   жалпы  байланысты   бұзады.

Сонымен  есептеу    машиналарын    торапқа   біріктірудің   бірнеше     маңызды  себептері бар:

• деректерді    тасымалдауды   жеделдету;
• пайдаланушылар  арасында   ақпаратты    тез   алмастыру   мүмкіншілігі;
• жұмыс  орнынан   қозғалмай-ақ   хабар  жіберу  т және  қабылдау;
• жер  шарының  кез  келген  нүктесінен    кез  келген   ақпаратты   лезде     алу  мүмкіндігі;
• әр  түрлі   фирмалардың    әр  түрлі   программалық  қамтаманың   сүйемелдеуімен   жұмыс  істейтін   компьютерлерінің  арасында  ақпарат  алмастыру.

Бұран  менің  компьютерлік  желі  туралы    жалпы   түсінігім  ғана  болған.   Осы   курстық  жұмысты  орындау  барысында   мен  есептеу   тораптарының   элементтерін,    атқаратын  қызметтерін,   түрлерін,  топологиясы  мен    технологиялары  туралы   ақпарат  алдым.

Болашақта  осы  алған  білімімді    жетілдіре  отырып, маман  ретінде   қандай   тораптың   топологиясы   қолдануға  тиімді  екенін   білетін   боламын.

 

  

 

Қолданылған  әдебиеттер:

 

1. А.Ш.Тұрым.  «Есептеу  кешендері,  жүйелері   және  тораптары»  Алматы  2002ж.
2. К.Хамахер  «Организация  ЭВМ»  5-е  издание  Москва  2003г.
3. Е.Қ.Балапанов,  Б.Бөрібаев   «Информатикадан  30   сабақ»  Алматы  2002ж. 
4. Информационная безопасность открытых систем. Средства защиты в сетях т.2/под ред. С.В.Запечников и др.-М.,2008
5. Куприянов А.И. Основы защиты информации.-М.,2007
6. Лапонина О.Р. Основы сетевой безопасности. Криптографические алгоритмы и протоколы взаимодействия.-М.,2007
7. Максим М. Безопасность беспроводных сетей.-М.,2004
8. Малюк А.А. Введение в защиту информации в автоматизированных системах.-М.,2001,2005
9. Мамаев М. Технологии защиты информации в интернете.- СПб,2002
10. Хохлов Г.И. Основы теории информации.-М.,2008
11. Шаньгин В.Ф. Защита компьютерной информации.- М.,2008
12. Штребе М. Безопасность сетей NT 4 т.1.-М.,1999
13. Штребе М. Безопасность сетей NT 4 т.2.-М.,1999