Геологиялық бөлім

begin

Chart1.SaveToMetafile(SaveDialog1.FileName+'.bmp');

end;

end;

end.

Бастапқы берілгендер

Шығым q – 1.053 Мұнайға қанығу қысым β – 0.6 Қабат қысымы P_pl – 11.5*10_6 Коэффициент K – 2.49*10_6. Мұнай шығымы 0.42     Түп қысыммы 7.27

 

 5 Экономикалық бөлім

 

 

5.1 Ұңғыманы  игерудің  техника– экономикалық көрсеткіштері

 

 «Жайық мұнай – газ »өндіру басқармасының өндірістік ұйымдастырылу құрылымы

1970 жылдың 1 қазанынан бастап “Ембі  мұнай” бірлестігі бойынша басқару  және еңбекті ұйымдастырудың  әдістері мен жетілген формалары қарастырылдыМұнда ұсақ және орташа мекемелер ірілендіреді, негізгі өндірістік мамандандыру және қосымша-қосалқы қызметтер орталықтандырады.

Өнеркәсіпте еңбекті ғылыми түрде ұйымдастыру кеңінен қолданылды. Алғашқы жылдары С.Балғымбаев кен орны “Ембі-мұнай” бірлестігіне қарады, ал 1972 жылдан бастап, мұнай өнімінің ұлғаюына байланысты, ол өз алдына «Жайық мұнай-газ» өндіру басқармасы болып қайта құрылды.

Жайық мұнай-газ өндіру басқармасының негізгі және қосалқы өндірістерін ұйымдастыру

Өндірістік процесс 2 негізгі топтан тұрады:

1. Негізгі өндірістк процесстер

2. Қосымша өндірістк процесстер

Негізгі және қосалқы процесстер өзара тығыз байланысты.

Мұнай өндіру басқармасының негізгі цехтарына жататындар:

Орталық инженерлі-техникалық қызметі ОИТҚ (ЦИТС), оған кіретіндер: №I МГӨЦ С.Балғымбаев-Ровное, №2 МГӨЦ Қамысты, №3 МГӨЦ Жаңаталап-Гран, химиялық лаборатория, ҚҚҰ цехы және іздестіру бригадалары.

Басқарудың жаңа құрылымы-өндірісті орталықтандырылған инженерлі-техникалық қызмет арқылы басқаруда диспечерлік әдіс кеңінен қолданылады.

ОИТҚ-тің негізгі міндеті:қолданылатын технологиялық режимді сақтай отырып, мұнай өндіру бойынша жоспарлы міндеттерді атқару. Мұнай өндіру операторлары пайдалану ұңғыларының қызметі жұмысын бақылайды, құралдар ақауларын жөндейді, жұмыс режимін сақтайды.Қосымша өндіріс цехтарына: ұңғыларды жер асты күрделі жөндеу цехтары, пайдалану құралдарының прокатты-жөндеу цехы (ПРЦЭО), электроқұралдар мен электрожабдықтарды прокатта жөндеу цехы (ПРЦЭО және ЭС).Қосымша цехтардың көпшілігі бір өндірістік қызмет көрсету базасына біріктірілген (БПО).

Өндірістік қызмет көрсету базасы механикалық және электрлі құралдарын прокатын жүргізеді, олардың жұмыс жарамдылығын сақтайды және негізгі өндірістің барлық объектілерінің жұмысын қамтамасыз етеді.

Бу мен су жабдықтау цехы-тұрғындарды, жұмысшы поселкелерді жылумен және сумен қамтамасыз етеді.        Арнайы техникалар колоннасы (спец. колонна) - өндіріс объектілерін техникамен, арнайы машиналармен, көтергіш эксковатормен жабдықтайды. Басқарудың барынша жетілген өндірістік құрылымы мынадай жетістіктерге қол жеткізді: мамандандыруды тереңдете үйрену, жаңа техника мен технологияны кеңінен енгізу, басқару персоналын қысқарту, өндіріс жүрісіне оперативті әсер ету, қызмет көрсетуді жоғарылату. 

Техникалық басшылық органдары

Техникалық басшылық органдары (техникалық, геологиялық, өндірістік бөлімдер) өндіріс резервтері болып табылады және өнім сапасын арттыруға, техника мен технологияны жетілдіруге тікелей қатысты.

Еңбек бөлімі қызметкердің жұмысымен пайдалануын бақылайды, өндіріс деңгейінде еңбек ақысын төлеуді басқарады. Материалды – техникалық жабдықтау және финанс бөлімі – материалды байлықтар қорынсыз шығынын азайту, негізгі және қосымша материалдарды, реагенттерді, католизаторларды тасымалдау шығынын азайту шараларын қарастырады. Өндірістік бөлімшелер – кәсіпорындағы жеткіліксіздікті жоюды қарастырады.Жоспарлау бөлімі және техника-экономикалық бөлімі барлық жұмыстарды ұйымдастырады және жоспарлық басшылық береді.

Жоспарлау бөлімі сондай-ақ барлық жылдық жоспарлауын бақылап, оның орындалу барысын қадағалап отырады. Техника-экономикалық көрсеткіштерге қол жеткізу үшін жүргізілетін шараларды өткізіп, олардың жалпы тиімділіктерін есептеу түрінде береді. С.Балғымбаев кен орнын игерудің негізгі техника-  экономикалық көрсеткіштерінің талдануы.Кесте 3.1-ден көріп тұрғанымыздай С. Балғымбаев кен орнында мұнай өндіру жоспарлы жылда 81,4%-ға орындалды. Нақты көлемі 99 100 тонна, ал жоспар бойынша 121 700 тонна болды.Ұңғылардың орташа тәуліктік шығыны соңғы жылдарда жоспардағыдан төмен, яғни 2,2 т болды, бұл 2008 жылғы есеп бойынша. Бұл 2007 жылғы есептен аз шама. Оны қабат қысымының төмендігімен түсінуге болады.Жұмыс істеп тұрған қордың пайдалану коэффициенті 2007 жылда 0,923-ге тең. Өндіріс қызметкерлерінің жалпы саны соңғы жылдары өсті, ол негізінен пайдалану құралдарының техникалық жағынан жарамсыз болып, оны жоспарлы – ескерту жөндеу керек болуында. Еңбек өнімділігі жоспарға қарағанда төмен, жоспар бойынша 18984 теңге/адам, ал нақты 18029 теңге/адам. Бір тонна мұнайдың өзіндік құны сол қалпында қалды. Жоспар бойынша 7695 теңге, ал нақты түрде 7695 теңге.Қор бергіштік келіп кеткеннен көруге болады, ол 2007 жылда – 8,5, ал 2008 жыл бойына – 3,8 болды. Ол алынған негізгі қорлардың жарамсыз болуымен, өндіретін мұнай өнімнің түсіп кетуімен байланысты.  Жылдар бойынша 2003 жылдан бері енгізілген ұңғылар саны жоспар бойынша да, нақты түрде де 5-ге тең болды. Тұтыну қоры жоспар түрінде 2394, ал нақты 2602, орындалу процесі 108,8%.Бұның ішінде еңбек ақы төлеу 108,1%. Жалпы кәсіпорын бойынша жұмысшының орташа еңбек ақысы 50160 теңгеге жетіп отыр.

Кесте 3.2-де 2003-2007 жылдар аралығындағы, кен орнындағы негізгі техника-экономикалық көрсеткіштері келтірілген.

 

5.1-кесте

  2009 жылғы негізгі техника – экономикалық көрсеткіштер

Көрсеткіштер	Жоспар	Нақты	%
Мұнай өндіру, тонна Ілеспе газ өндіру, мың м3 мұнай тапсыру, тонна 1 тн. Мұнайдың өзіндік  құны тг  Жаңа скважиналар енгізу Скважинаны пайдалану коэффициенті, к-т Еңбек өнімділігі теңге/адам Барлық тізімге кіретіндер адам Өндірістік персоналға кіретін адам -Өндірістік емес персонал, адам -Құрылыстағы адамдар Жұмысшының орташа еңбек ақысы, теңге	121 700 2 700 120 000 7 695 5     18984 217 132 45 40   50 160	99 100 666 99 000 7 695 5   0,941 18029 237 145 49 43   50 160	81,4 25 82,5 100 100     95,8 109,2 109,8 108,8 107,5   100	-22 600 -2 034 -21 000         -826 +20 +13 +4 +3

 

 

 

5.2-кесте 

Негізгі техника-экономикалық көрсеткіштер

Көрсеткіштер	2003	2004	2005	2006	2007
Мұнай өндіру мың тг Газ өндіру мың м3 Скважиналардың пайдалану қоры: Скважинаның орташа тәуліктік шығыны тг/тәулік Пайдалану коэффициенті Өндіріс қызметкерлерінің жалпы саны, адам Еңбек өнімділігі т/м жұмысына Қор бергіштік Скважинаға келетін жөндеулер саны	101,5   118   2,8 98,1   110 24634 0,40   1,0	110,3   110   2,6 98,2   119 22560 0, 38   0,8	108,7   112   2,6 98,2   130 21800 0,39   0,7	105,6   114   2,2 98,2   137 20408 0,40   0,9	102,4   118   2,2 92,3   145 18984 0,41   1,5

 

 

 

 

 

 

5.2 Экономикалық эффектіліктің есебі 

 

 

  Экономикалық тиімділікті арттыру үшін біз жаңа технологияларды қолдануымыз  керек, соның ішінде: штангалы терең сорапты қондырғыларды жаңарту, қабатқа бу айдау, механикалық өңдеудің жаңа әдістерін қолдану тағы басқа іс-шаралар кіреді.

Мақсатымыз: берілген іс-шараны өткізуге кеткен өтемдердің барлық түріне калкуляция құру негізінде біршама жаңа жетіскен механикалық өңдеуді енгізгендегі жылдық экономикалық әсерді есептеу[8]. Берілген нәтижелер 2.1 – кесстеде көрсетілген.

 

І Әдіс. Амортизация есебі

 

Негізгі техниканың орнына келген амортизациялық қаржы бөлуді есептеуді жаңа техникаға және «Құрылғыны пайдалану мен сақтауға кететін шығындар» бабындағы амортизацияға бөлінетін қосымша капиталды салымдарға байланысты келесі формуламен есептеледі.

       (3.1.1)

Мұндағы: Сбас – құрылғының бастапқы құны;

Na – жылдық амортизациялық қаржы бөлудің нормасы, %.

Сөйтіп шараларды енгізуге дейінгі амортизациялық қаржы бөлу келесідей есептеледі:

 

Еңбек ақы толеу қорыныц есебі.

 

Негізгі жалақы бойынша шығындарды жұмыскерлердің санын немесе квалификациясының (тек қана мұнай табуға тікелей қатысатын жұмысшылар мен инженер-техникалық жұмыскерлер) өсуі немесе түсуіне әкелетін шараларды енгізген кезде есептейді. Егер де жұмысшылардың саны ғана өзгерсе, онда қызметкерлер категориясына сәйкес орташа жалақы бойынша еңбекақы қорын үнемдеуді анықтау қажет.

Қ.Р.-да минималды жалақы 14952 тенге.

Өнеркәсіптік-өндірістік персонал еңбекақының мерзімдік түрінде жұмыс істейтінін ескере отырып, тарифтік коэффициенті, тарифтік тордан алу керек.

1 разряд коэффициенті-2.00

Қосымша жалақының ескеретін коэффициент- негізден 1.25-1,75 деп алу керек.

Қ.Р-да жүріп жатқан территориялық коэффициент- 1.4

ЕАҚ есептеулерін кестеге түсіру қажет.

 

 

5.3-кесте.

Амортизация Төлемдерінің жылдық сомасы

 

№	Объектінің аталуы		Саны	Бастапқы құн тг		Тж	Қалдық құн тг	Nа		Амортизациялық төлемдердің жылдық соммасы,тг
1	Ұңғы		1	1552900		11	15218,2	8,2		127337,8
2	Станок – качалка		1	2520001		6	1159201	9		226800
3	Ескерілмеген жабдықтар			504000		6	261900	8		40350
4	Сорап HH-57		1	150000		6	69000	9		13500
5	Барлығы										407987.8

 

 

Шаруашылықтың нарықтық жағдайында көшу барысында көптеген кәсіпорындар еңбекақының тарифсіз жүйесін пайдаланады. Берілген жүйе бойынша кәсіпорындағы директордан жұмысшыға дейінгі барлық жұмыскерлердің жалақысы, жұмыскердің ЕАҚ немесе бүкіл кәсіпорындағы үлесін құрайды.

Бұл жағдайда әрбір жұмыскерлердің жалақысының нақты көлемі бірнеше факторларға тәуелді:

• Жұмыскерлердің квалификациясына (біліктілігіне);
• Еңбекке қатысу коффициенті;
• Нақты істеген уақыт.

Жалақы төлеу «Еңбек туралы» заңына сәйкес орындалады. Жалақы төлеудің міндеттерінің негізгі өнім өндірген кездегі әр бір жұмысшының жасалған жұмыс сапасымен түрін анықтау.

Жалақы қорын есептеу айлық тарифтік ставкасы немесе еңбек ақы мөлшері. Оның көлемін келесі формуламен есептейді.

ЕТҚ = минималды жалақы * тарифтік коэффициент * ай сандары *аудандық коэффициент * территориялық коэффициент * қосымша еңбек ақы коэффициенті * ӨПС саны

 

5.4 -кесте.

 ЕТҚ есептеу коэффициенттері

Минималды жалақы, тг	14952
Айлар саны	12
Аүдандык коэффициент	1,1
Территориялдық коэффициент	1,4
Қосымша еңбек ақы коэффициенті	1,5

 

 

 

5.5-кесте.

 Қызметкердің жалақысының есептелуі

Контингент	Разряд	Адам саны	Бір адамға айлық жалақысы, тг	Жалпы жылдық жалақы қоры, тг
Бригадир	6	1	118551	1422612
Жұмысшы	3	2	83701	2008824
		3		3431436

 

 

 

Әлеуметтік сақтандыруға және зейнетақы қоры шығындары

 ҚР салық  кодексіне сәйкес жалақы қорынан  келесі қаржы бөлу түрлері  жүргізіледі:

Мемлекеттік бюджет ( әлеуметтік салық ) ставкасы 18,5 % бойынша;

Сөйтіп әлеуметтік қаржы бөлулер келесіні құрайды:

ШӘс+ЗҚ = ЖҚ * 0,185 = 3431436 * 0,185 = 977960 тг

 

Энергетикалық шығындар.

Мұнай өндіруге қатысты энергетикалық шығынның өзгеруін бекітілген қуат қаншаға өзгеруіне және шараларды енгізу нәтижесінде энергияның жылдық шығынына байланысты анықтайды.

Келесі формуламен меншікті нормативтерді ескере отырып энергия шығынын анықтаймыз:

 

Шэ = Qж*Э*Б

 

Qж - жылдық мұнай өндіру, т.

Э - бір тонна мұнайды жинау және дайындауға кеткен энергияның меншікті

      шығыны,_кВт/сағ.