Мемлекеттердің басқару формалары

 

                                           СӨЖ

                    Мемлекеттердің  басқару формалары

 

 

                                                                                                              Орындаған: Данайбек Б

                                                                                         Қабылдаған:

                                                                                         Факультет: Жалпы медицина

                                                                                         Топ: 13-019-1

Жоспар.

 

• 1.Негізгі бөлім
• Қазақстан Республикасының басқару нысаны.
• Мемлекетің құрылым нысаны.
• Саяси режим.
• 2.Қорытынды.

 

 

 

 

• Мемлекеттік басқару нысаны -Мемлекеттік биліктің жоғарғы органдарының құрылымы,ұйымдастыру тәртәбі,өкілеттік сәЙкестігі.
• Мемлекет нысаны - мемлекеттік биліктің қалыптасу,бөліну және іске асырылу тәсілдерінің жиынтығы.

 

 

Басқару нысанына қарай:

 

Республикалық

 

Монархиялық

Монархия

 

Абсолюттік

 

Парламенттік

 

Аралас

 

Конституциялық

Монархия

 

• Елдегі жоғарғы мемлекетік билік мұрагерлік арқылы берілетін өмір бойғы, дара билеудің нысаны.
• Ерекшелігі: Монархтың таққа көп жағдайда мұрагерлік жолмен немесе туысқандық құқығымен,кейде-сайлау жолмен келеді.
• Міндеті : атқарудың белгілі бір мерзімі жоқ, ол өмір бойы атқарылады.

• Абсолютті монархия - мемлекеттік билік биліктің заң шығарушы, атқарушы және сот билігі сияқты үш тармағы бір адамның, монархтың қолына шоғырландырады.
• Конституциялық және парламенттік монархияда монархтың билігі конституциямен не парламенттің іс-әрекетімен шектелген.
• Республикалық монархия - мемлекеттік биліктің жоғарғы органдары халықтың еркін дауыс беруі арқылы белгілі бір мерзімге сайлау арқылы қалыптасатын басқару нысаны.

 

 

           Республикалық басқару түрлері

 

парламенттік

 

аралас

 

Президенттік

 

•  Президенттік басқару тарихта бірінші рет 1787 жылғы конституция бойынша, АҚШ-та енгізілді.

     Белгілері: Мемлекеттің басшысы президенттің бүкіл халықтың дауыс беру тәсілі арқылы сайланады.

• Парламенттік басқару - барысында бүкіл халықтық жолмен сайланған Парламенттің рөлі мен маңызы басқа президент, үкімет сияқты институттарға қарағанда жоғары.

   Белгілері: Мемлекеттің биліктің қатаң тармақтарға бөлінуі анық байқалмайды. Заң шығарушы және атқарушы биліктің ынтымақтасып әрекет жасау тәртәбі сақталады.

 

 

• Мемлекеттің құрылым нысаны -мемлекеттің орталық және жергілікті органдары арасындағы биліктік өкілеттілікті бөлу,мемлекеттің тұтас және жеке бөлшектерімен арақатынасын анықтайтын биліктің аумақтық ұйымдасуы.
• Елді халықты басқару ыңғайлы болуы үшін мемлекет аумағы аудан, ауыл, қала, облыс, аймақ, өлке, штат, округ, губерния тағы басқа сияқты әкімшілік құрылымға бөлінеді.

Мемлекет әкімшілік-аумақтық

 құрылымына қарай

 

Унитарлы

 

федеративті

 

конфедеративті

             Унитарлық мемлекет

 

• Unitas - бірлік, біртұтас деген латын сөзінен  шыққан. Мемлекет бұл бұртатас, өзінің құрамында автономды мемлекеттік құрылымдар жоқ, өз алдына дербестігі жоқ әкімшілік-аумақтық бөліністерінен тұратын мемлекеттер.
• Белгілері: Құзіреттері жергілікті жердегі билік пен шектелмей бүкіл мемлекет аумағына тарайтын, жалпы елге ортақ заң шығару, атқару және сот органдарының болуы, жалпы мемлекеттік, халықтық деңгейде әрекет жасайтын құқық және ақша жүйелерінің тұтастығы.

             Федеративті мемлекет

 

• Орталық пен жергілікті жердегі билік органдарының қарым-қатынастары ортақ конституциямен бекітілген билік нысанымен құзіретінің бөлінуіне негізделген,салыстырмалы мемлекет тектес бірлестіктерден құралған тұтас одақтас мемлекет.

        Конфедеративті мемлекет

 

• Confoederatio - одақ, қоғамдастық, бірлестік деген латын сөзінен алынған. Ол белгілі бір мақсаттар үшін құралған мемлекеттер одағы.
• Конфедерацияға бірге отырып, мемлекеттер –оның мүшелері ішкі және сыртқы істерде толық дербес және тәуелсіз мемлекеттер болып қалады.
• Өзінің егемендігін жоймайды.

                       Саяси режим

 

• Мемлекетік биліктің іске асырылуының амал-айла, әдіс, тәсілдерінің жиынтығы.

 

Саяси режим тұрпаты  жағынан:

 

Демократиялық емес

(Тоталитарлы,

авторитарлы,

 режимдер)

 

Демократиялық

(Президенттік,

 парламенттік)

                 Тоталитарлық

 

• Латын тілінен аударғанда толық тұтас деген мағына береді.
• Бір сөзбен айтсақ, барлығы мемлекет үшін, барлығы мемлекеттің ішінде, мемлекетке қарсы, мемлекеттен тыс ешнәрсе болмауы тиіс, мемлекет мүддесі басқа субъектілердің мүддесінің көрінісі, жиынтығы, шоғырланған шоқтығы.

                 Тоталитаризм түрлері

 

сталинизм

 

фашизм

 

гитлеризм

          Тоталитаризм белгілері

 

• Бір ғана бұқаралық партия, бір идеологияның үстемдігі;
• Бұқаралық ақпарат құралдарына мемлекеттің үстемдігі;
• Экономиканы басқару мен бақылаудың орталықтанған жүйесі;
• Жаппай саяси қуғын-сүргін ;

                   Авториторизм

 

• Көп жағдайда тоталитаризмнен демократияға өтпелі кезең ретінде қарастырылады.
• Авторитаризм тұсында көппартиялылық, меншіктің көп түрлілігі, біртұтас идеологияның болмауы.
• Бұқаралық ақпарат құралдарына мемлекеттен тыс  үстемдіктің пайда болуы т.с.с өзгерістер қалыптаса бастайды.

• Мемлекет миханизмі -мемлекеттің міндеттерімен қызметтері іске асырылатын мемлекеттік органдар жүйесі.
• Мемлекет бүкіл қоғамдық қатынастарды реттеуге және халықты басқару барысында бірнеше қызметтер атқарады.

 

• Құқықтық мемлекет-

      Адамды мемлекетпен және басқа адамдармен қарым-қатынасы барысында құқықтық қорғалуына, әдәлдікке кепілдік берілуі арқылы мемлекеттік биліктің ықпалы шектелетін,  мемлекетпен жеке адам арасындағы құыққа негізделген.

      Қорытынды.

 

• Қазақстан Республикасының басқару нысаны халықтың еркіне негізделіп қана қоймайды. Ол мемлекеттік органдарды азаматтардың құықтары мен бостандықтарын, заңды мүдделерін қорғауды, оларды мемлекет мүддесімен сәйкестендіруді көздейді. Адамдардың құқықтары мен бостандықтары мемлекет мүддесінен жоғары тұруын қамтамасыз етеді.

Пайдаланылған әдебиеттер:

 

• Е.Баянов.«Қазақстан Республикасының мемлекеті мен құқықтың негіздері».
• www.google.kz
• Д. Жамбылов. “Саясаттану”.