Испания

Жалпы, Испания- әлеуметтік, демократиялық мемлекет, саяси құрылымы- парламенттік монархия. 1978 жылғы 6 желтоқсандағы  референдумда қабылданып, 1978 жылдың 29 желтоқсанында өз күшіне енген конституциясы  әлі де өз күшінде. Өнеркәсіптің көлемі жағынан Испандар Батыс Еуропада 5-орын, дүние жүзі бойынша 8-орын алады. Елде машина, кеме жасау, ұшақ шығару, электртехникасы, химия, тоқыма өндірістері жақсы дамыған. Соңғы жылдары тау-кен өндірісі жыл сайын кеміп, оның орнына электронды жабдықтар өндірісі дамуда. Ел экономикасында мемл. сектордың үлесі – 30%. Ел пайдалы қазбаларға бай, бірақ 100-ден аса қазбалардың тек 16-сы ғана өндіріледі. А. ш. жақсы дамыған. Шарап (дүние жүзінде 3-орында), цитрустік жемістер, бидай, күріш, темекі, көкөніс, т.б. өсіріледі. Зәйтүн майын шығарудан Испандар дүние жүзінде 1-орында. Мал ш. да жақсы дамыған. Теңізден балық аулау мен теңіз азық-түліктерін пайдаланудан дүние жүзіндегі алғашқы ондыққа кіреді. Елге туризм үлкен табыс әкеледі. Жыл сайын И-ға 62 млн. шет ел туристері келеді

Испанияда 17,1 автономиялық аймақ (comunidades autónomas) және 2 автономиялық қала (ciudades autónomas) – Кеута және Милилла, бар.

Тағыда Испания 15 провицияға бөлінеді. Жеті автономиялық аймақ тек қана бір провинцияға кіреді, олар: Астурия (Asturias), Балеар аралдары (Balearic Islands), Кантабрия (Cantabria), Ла Риоха (La Rioja), Мадрид (Madrid), Мурсия (Murcia) және Наварра (Navarre).

Провинциялар аудандарға (comarcas) бөлінеді. Ал одан әрі, олар микро-аудандарға (municipio) айырылады.

Ең ірі қалалар

Мадрид  қаласы

Мадрид (ис. Madrid) - Испанияның елордасы, аттас провинция мен автономдық қоғамдастық орталығы. Испанияның ең ірі экономикалық саяси және мәдени орталығы. Қала Пиреней түбегінде орналасқан. Муниципалитет Ареа-Метрополитан ауданында шоғырланған. Елдің ірі экономикалық, саяси және мадени орталығы Мадрид болып табылады. Халық саны - 3,273 млн тұрғын (2010). Үлкен Мадридтің шоғырлану ауданы 1,2 мың км² . Қаланың ауданы 607 км² және 21 әкімшілік аудан қосылады. Мадрид – өзен жағалауынан тыс орналасқан көне жалғыз астана. Ірі көлік түйіні (темір жол, шапшаң тас жолдар, әлемдегі ең ірі әуежайлар). Ол Еуропада үшінші ең үлкен қала. Қала теңіз деңгейінен 667 м биіктікте орналасқан, сондықтан жазда ыстық, жауын шашын аз, ал қыста басқа жеорталық қалаларға қарағанда суығырақ.

Барселона (кат. Barcelona [bəɾsəˈɫonə], ис. Barcelona [baɾθeˈlona]) — Испаниядағы халық саны бойынша екінші үлкен қала, Каталония аутономды обылысының және аттас провинцияның астанасы. Әлемнің бай қалалар тізімінің алғашқы онына кіреді.Жерорта теңізіндегі порт қала, Испанияның ірі өндіріс және сауда орталығы. Еуропаның ең ірі туристік орталықтарының бірі. Қазіргі кезде негізгі дамыған өндіріс салаларына жеңіл, химия, фармацевтика, автомобильдік және электрондық салалар кіреді. Барселонада автоқұрастыру зауыттары да көп шоғырланған, атап айтқанда испандық «СЕАТ» фирмасы («Фольксваген» тобы), әрі басқа да шетелдік — «Рено», «Пежо», «Форд» және т. б.

Вито́рия (ис. Vitoria, баск Gasteiz) — Испания мемлекетінің солтүстігіндегі қала,"Алава" провинциясының және "Басков елдері" автономиялық бірлестігінің әкімшілік орталығы.Витория "Басков елдері" автономиялық бірлестігінде маңыздылығы жөнінен Бильбао қаласынан кейінгі екінші орындағы қала.2009 жылғы санақ бойынша Витория қаласында 235,661 адам мекен етеді. Қазіргі уақытта Испанияда бұл қала "Vitoria-Gasteiz" деген екі сөздің біріктірілуінен жасалған атаумен танымал.Бұл атауда ұлттық испанша аталым мен баскілік аталым қатар қолданылған.

Ко́рдова (ис. Córdoba [ˈkorðoβa]) — Оңтүстік Испания мемлекетіндегі Андалусия ауданындағы қала. Кордова қаласы Сьерра-Морена тау жотасының баурайында, Гвадалквивир өзенінің оң жағалауында, шұрайлы және өте ыстық аймақта орналасқан; Кордова провинциясының астанасы. Қала Ежелгі Рим үстемдігі кезінде құрылған.

• Бүгінгі таңда Кордова 321 мың тұрғыны бар орта көлемдегі қазіргі заманғы қала. Кордова – Иберия түбегініңтүгелге жуық аумағын алып жатқан Кордова халифатының астанасы болған және бұл қалада сол заманның ескерткіштері көп. Әйгілі Кордова шіркеулік мешіті (Мескита), VIII ғасырда салынған ертеректе Еуропадағы ірі мешіттердің бірі, кейіннен католиктік ғибадатхана ретінде қайта салынған
• Калаорра мұнарасы
• Мавритандық стильдегі көпір 719 жылы Гвадалквивир өзені арқылы салынған
• Мавритандық патшалардың бау-бақшалармен қоршалған ежелгі сарайы; бұрынғы инквизиция сарайы - Католиктік патшалардың Алькáсара мұнарасының жанында
• Кордовадан 8 км батыста орналасқан ескі қаланың орны - Медина Ас-Сахара
• Севи́лья (ис. Sevilla [seˈβiʎa]) — Испанияның оңтүстігіндегі қала.Тұрғындарының саны 700 мың адамды құрайды.Автономиялық бірлестік Андалусияның және Севилья провинциясының орталығы болып табылады.Муниципалитет бірлігі Үлкен Севилья ауданының құрамына кіреді.Аңызға сәйкес,Севилья қаласы грек батыры Гераклдің көмегімен құрылған.Қала тұрғындары испан тілінде «севилья́нос» деп аталады.
• Севилья қаласы тұрғындарының саны жөнінен Испания мемлекетінде төртінші орынды алады.Сонымен қатар бұл қала өнеркәсіптің,сауданың және туризмнің ірі орталығы саналады.Құнарлы,жақсы игерілген жазықтықта жәнеГвадалквивир өзенінің екі жағында орналасқан.Көптеген мұнараларымен Севилья тамаша көрініске ие.Қаланың ежелгі бөлігі Гвадалквивир өзенінің сол жағалауында орналасқан және Лос Умерос, Сестериа, Баратильо, Карретериа, Ресолана, Сан Бернардо, Сан Роке и ла Кальсада, Макарена сияқты қалалармен қоршалған.66 мұнарасы бар қаланың ежелгі қорғанынан бүгінгі күнде тек қалдықтары ғана қалған.Өзеннің оң жағалауында Триана ауданы орналасқан.