Тұрақты ток электр тізбегі

                             E2                        R5    III              I3

                                         3                     R3                      

                8-Сурет.

   Алдымен  Кирхгофтың 1-заңы бойынша белгісіз  теңдеулер, белгісіз контурлар түйіндер  және тармақтар санын анықтаймыз, ал содан кейін Кирхгофтың 2-ші  заңы бойынша қалған теңдеулерді  құрастырамыз.

   Кирхгофтың 1-заңы бойынша:у-1 белгісіз теңдеулерін  құрастырамыз, мұндағы у-тізбектегі  түйіндер саны.

   1.8-суреттегі  схема 5 тармақ және 3 түйіннен  тұрады, сондықтан Кирхгофтың 1 заңы бойынша 2 белгісіз тендеу құрамыз.

1-түйін  үшін:  -I1 + I2 + I4=0      (5)

2-түйін  үшін:    I3 - I4 + I5=0      (6)

   Кирхгофтың 2 заңы бойынша құрылған теңдеулер  саны, белгісіз контурлар санына  тең болуы керек.

   Ең  болмаса бір жаңа тармақ кіретін  контурды белгісіз контур деп атайды. Берілген схема үшін 3 теңдеу құрамыз,себебі мұнда 3 белгісіз контур бар. Тізбекті айналып өту бағытын сағат тілі бағытымен бағыттас етіп аламыз.

I   контур үшін:   R1I1+R2I2 = E1 - E2           (7)

II контур үшін:  - R2I2+R4I4+R5I5=E2          (8)

III контур  үшін:  R3I3 - R5I5 = E3                (9)

   Электр  тізбегі   тармағындағы токтарды  есептеп шығару жолдарының дұрыстығын  электр энергиясы көзінің қуаттар  баланысы теңдеуі көмегімен тексеруге  болады:

                                                ∑EI =  ∑ RI2          (10)

Теңдеудің оң жағы электр энергиясының пассивтік қабылдағыш қуатын, ал сол жағы тізбектің активтік бөлшегінің қуатын көрсетеді.

   Қуаттар  балансы теңдеулерін қурған кезде  мынаған көңіл аудару керек, теңдеудің  сол жағындағы ЭҚК және токтар  бағыты бағыттас болса (+) таңбасымен, қарсы жағдайда (-) таңбасымен жазылады.

Бақылау сұрақтары

1. Электр  тізбегі дегеніміз не?
2. Тұрақты ток деп қандай токтарды атаймыз?
3. Электр тізбегі неден тұрады?
4. Қандай бөлшектер активті және пассивті болады?
5. Тармақ, түйін және контур дегеніміз не?
6. Кирхгофтың 1-ші және 2-ші заңдары.