Праца з тэкстам лiтаратурнага твора

рэфлексаваць іх змест , даваць ацэнку прачытаным :

- Самастойнае вылучэнне  асноўнай думкі (у цэлым тэксту  або яго

фрагмента ) ;

- Знаходжанне інфармацыі  ў тэксце на пастаўленыя пытанні  ў прамой або

іншай форме ;

- Вылучэнне галоўнай і  другараднай інфармацыі ;

- Выяўленне розных жыццёвых пазіцый герояў і іх супадзенне з

ўласнымі перакананнямі ( ведамі ) ;

- Прагназаванне ўтрымання  па загалоўку , ілюстрацыі , отрывку ;

- Самастойнае фармуляванне  пытанняў па тэксце ;

- сравнивание тэкстаў  розных жанраў , розных стыляў ( дзелавой , навуковы ,

мастацкі , публіцыстычны , гутарковы ) з падобным зместам

Віды працы над тэкстам на ўроку чытання .

 

1 . Чытанне усяго тэксту  ( па заданні настаўніка).

2 . Чытанне , дзяленне на часткі. Складанне плана .

3 . Чытанне па падрыхтаваным  плане .

4 . Чытанне , пасля чытання - пераказваньні .

5 . Чытанне вучнем новага  тэксту , загадзя падрыхтаванага дома .

6 . Чытанне з скарачэнне  тэксту (дзеці прыбіраюць прапановы  або словы , якія можна апусціць ) .

7 . Чытанне ланцужком па  прапанове .

8 . Чытанне ланцужком па  абзацам .

9 . Чытанне напаўголасу.

10 . Чытанне , знаходжанне ўрыўка да малюнка.

11 Чытанне , адказы на пытанні.

12 . Знаходжанне ў тэксце  ўрыўка , які дапаможа адказаць на пытанне .

13 Чытанне самага прыгожага  месца ў аповядзе або вершы .

14 . Знаходжанне па дадзеным  пачатку або канца прапановы усяго прапановы

15 Чытанне «вышэй нормы»  ( хатні тэкст).

16 . Чытанне ўрыўка , да якога можна падабраць прыказку .

17 . Знаходжанне прапановы , з дапамогай якога можна паправіць дапушчаную памылку .

18 . Знаходжанне прапановы  або ўрыўка , які адлюстроўвае галоўную думку .

19 . Чытанне і ўсталяванне , што праўдзіва , а што выдумана .

20 . Чытанне , знаходжанне прапаноў , якія сталі прымаўкамі .

21 . Гутарка з суправаджэннем  выбарачнага тэксту .

22 . Знаходжанне ў тэксце  высноў.

23 . Выказванне сваіх непасрэдных меркаванняў аб пачутым пасля чытання настаўнікам або вучнем.

24 . Чытанне , аповед пра тое , чым спадабалася твор , што запомнілася .

25 . Усталяванне шляхам  чытання прычынна -следчых сувязяў .

26 . Чытанне назвы апавядання. ( Як яшчэ можна назваць ?)

27 . Чытанне па ролях .

28 . Чытанне па ролях  дыялогу , выключаючы словы аўтара .

29 . Чытанне , пераказ прачытанага  з дапамогай жэстаў , мімікі , паставы .

30 . Знаходжанне ўрыўка , які трэба прачытаць пагардліва , строга , з маленнем , прыкрасцю , абурэннем , насмешкай , радасна , весела і г.д.

31 . Конкурснае чытанне  вершаў. Журы - дзеці.

32 . Знаходжанне і чытанне  вобразных слоў і апісанняў .

33 . Знаходжанне і чытанне  слоў з лагічным націскам.

34. Знаходжанне і чытанне  слоў , прапаноў , якія чытаюцца гучна , ціха , хутка , павольна .

35 . Чытанне верша , расстаноўка паўз.

36 . Чытанне верша «  ланцужком » , заканчваючы кожны раз на паўзах .

37 Выразнае чытанне ўрыўка  аповяду ( вершы ) па ўласным выбары.

38 . Чытанне ўрыўка тэксту з распаўсюджваннем прапаноў ў ім.

39 . Хто хутчэй знойдзе  ў тэксце слова на зададзенае  правіла .

40 . Знаходжанне ў аповядзе  самага доўгага слова.

41 . Знаходжанне двух- , трох- , четырехсложных слоў.

42 . Знаходжанне ў аповядзе  і чытанне спалучэнняў : а ) назоўнік - прыметнік ; б) назоўнік - дзеяслоў ; в) займеннік - дзеяслоў ; ( можа наадварот).

43 . Чытанне , пазнака незразумелых слоў.

44 . Чытанне слабочитающими  вучнямі слоў , з папярэдняй разбіўкай іх на склады .

45 . Знаходжанне і чытанне  слоў і выразаў , з дапамогай якіх можна намаляваць вусны партрэт.

46. ​​Чытанне слоў , да якіх дадзены зноскі .

47. Знаходжанне і чытанне  ў тэксце слоў і выразаў , якія можна выкарыстоўваць пры напісанні сачынення.

48. Знаходжанне і чытанне  ў тэксце слоў , блізкіх па значэнні дадзеных (дадзеныя словы запісаныя на дошцы ) .

49. Чытанне з выпісвання  слоў для практычнага слоўніка , напрыклад , да тэмы «Восень» , « Зіма» і г.д.

50. Камбінаванае чытанне ( настаўнік - навучэнцы хорам ) .

План-канспект

Урок літаратурнага чытання ў 4 класе

Тэма : Я. Галубовіч “ Лясная госця”

Мэта:

прадоужыць знаёміць з апавяданнем Я. Галубовіча “ Лясная госця”;

удасканальваць уменне чытаць  цэлымі словамі ўголас і моўчкі;

развіваць інтарэс да вывучэння прыроды, асобных яе прадстаўнікоў;

удасканальваць уменне аналiзаваць тэкст у пары і групе;

развіваць лагічнае мысленне, увагу, уменне працаваць з тэкстам ( знаходзіць неабходныя звесткі ў тэксце);

выхоўваць клапатлівыя адносіны да прыроды

 

Абсталяванне : карткі- заданні групам;

                           фатаграфіі аленя і казулі;

                           “ Дрэва кахання”;                     

                           карткі –словы для “ Дрэва кахання”;

                           трэнажор для зрокавай гімнастыкі

                   

 

Ход урока.

1. Псіхалагічная хвілінка

За акном восень, накрапвае дожджык, неба шэрае , але мне нешта не хочацца сумаваць разам з прыродай. Я жадаю і вам добрага настрою і поспехаў.

 

2. Практыкаванні для рэгулявання  моўнага дыхання

А пачнём мы наш урок з аздараўленчай хвілінкі ( практыкаванні для рэгулявання моўнага дыхання)

Практыкаванне “ Свечка” ( глыбокі ўдых праз нос, павольна дуць на ўяўляемае полымя свечкі,выдых праз рот)

Практыкаванне “ Патушы свечку”( Удых, затрымка дыхання, кароткім штуршком выдых: фу!фу!фу!)

Практыкаванне “ Надакучлівы камар”( Разводзім рукі і адначасовы ўдых, зводзім рукі  з гукам “ з-з-з” і рэзка выдыхаем, пляскаючы ў далоні)

3. Хвілінка сцэнічнага  маўлення.

Вымавіць слова ДОБРА з рознымі пачуццямі: радасці, захаплення, пагрозы, нерашучасці, гневу.

4.Праверка дамашняга задання.

- Што рыхтавалі дома? ( Выразнае чытанне верша У. Дубоўкі  “ Набліжалася восень”,малюнак да верша )

4.1.- Як набліжалася восень? ( Ціхутка). Замяні дадзены выраз іншым з блізкім значэннем.( Падкрадвалася)

-Каго напалохала восень? Зачытайце словы, якія пацвярджаюць, што лета спяшалася.

( Пагубляла, уцякаючы, лета  ўборы…)

- Чаму лета не хацела  сустракацца з восенню?

-Што аўтар называе надзеяй на новае лета? У чым гэта надзея?

4.2. Выразнае чытанне верша

4.3. Разгледзьце малюнкі, намаляваныя да верша, і адгадайце, да якіх радкоў верша яны  адносяцца?

5. Работа  з тэкстам

5.1. Пауторнае успрыманне твора.

- Як вы разумееце выраз  “ лясная песня”? “ лясныя  падарункі”?” лясная газета”?

“ лясная госця”? Хто, на вашу думку,  можа быць лясной госцяй?

5.2. Паведамленне тэмы  ўрока

-Памятаеце пра якую  лясную госцю пойдзе гаворка  ў творы Я. Галубовіч “ Лясная  госця”?

- Цiспадабауся вам гэты твор? 

5.3.  Слоўнікавая работа.

- Як вы думаеце, што  абазначаюць запісаныя на дошцы  словы і выразы?

-Замяніце выраз як  ветрам здзьмула іншым з блізкім  значэннем.( Хутка і раптоўна нешта знікла)

- Што такое панадворак? ( Двор каля хаты)

- Што такое журба? Падбярыце  сінонімы да слова.

5.4.  Выразнае чытанне  твора настаўнікам.

- Ці спадабаўся вам твор? Чым?

- Якія пачуцці выклікала ў вас казулька?

5.5. Чытанне пра сябе . Практыкаванне “ губкі”.

5.6.Чытанне ўголас ланцужком  па 1 сказу.

Фізкультхвілінка ( Дзеці выконваюць танцавальныя практыкаванні пад музыку

“ У свеце жывёл”, 1 вучань паказвае танцавальныя рухі ля дошкі)

Як гэта мелодыя звязана з тэмай нашага ўрока?

 Аналіз апавядання.

Ад чыйго імя вядзецца апавяданне?

-Дзе адбываюцца падзеі, апісаныя аўтарам?

Якая пара года адлюстравана ў апавяданні?

Якія словы і выразы перадаюць характэрныя прыкметы восені?

Як вы разумееце выраз “ калматыя хмары”?

Які настрой у аўтара выклікаў жураўліны клін? Зачытайце. Падбярыце да слова журботны сінонімы. ( Сумны, невясёлы, маркотны, нудны)

Што адцягнула ўвагу аўтара ад перажыванняў, выкліканых крыкам журавоў?

 Каго падпільнаваў аўтар?

У які час сутак аўтар падпільнаваў казулю?

Зачытайце апісанне казулі. Падбярыце да слова шпаркае сінонімы.

Знайдзіце радкі твора, якія адпавядаюць пэўнай міміцы( малюнкі на дошцы)

 Чаму казуля неаднаразова  наведвалася на градку? Абгрунтуйце  свае меркаванні.

 Чаму аўтар не стаў праганяць казулю?

 Як бы вы зрабілі  на месцы аўтара?

Паведамленні пра казулю. 

   Летам казулі пасуцца  раніцай, вечарам і ў першай  палове ночы. Днём, асабліва у  гарачыню, ляжаць у густой траве або кустах.

   Зімою, калі і футра не выратоўвае ад холаду, дапамагае глыбокі снег, куды казулі хаваюцца, як пад коўдру. Але калі вышыня снежнага покрыву перавышае 40 см, маладым казулям прыходзіцца нялёгка: яны не могуць знайсці сабе ежу, не могуць ўцячы ад ворага; стараюцца хадзіць па звярыных сцежках.

   Казулі аб’ядаюць  асіну, іву, рабіну, ліпу, бярозу, дуб, ясень. Зімою харчуюцца хвояй маладых сасонак і ядлоўцу, у адрозненні ад аленя і лася не ядуць кару. Грыбы ядуць у невялікай колькасці. Казуля есць ягады, каштаны, жалуды.

  Казуля без намаганняў  пераскоквае  праз высокія загародкі  і кусты, пераплывае бурлівыя  рэкі. Гэта вельмі палахлівая  і  асцярожная жывёла.

   Асноўныя ворагі  казуль- ваўкі , рысі. На  маленькіх казуль нападае лісіца.

 

 Самастойная работа  з тэкстам (работа ў парах).

1 пара: скласці і запісаць  план апавядання з дапамогай  выразаў з твора.

2 пара: адказаць на пытанні:

Якія колеры вы ўбачылі ў гэтым апавяданні?

Якія гукі пачулі?

Выкраслі словы, якія не сустракаюцца ў тэксце:

пазалота, навальніца, калматыя, парыжэлы, бацвінне, папільнаваць, урачыстасць, зграбнае, журавы

3 пара: прыдумаць працяг  апавядання.

4 пара: параўнаць казулю  і аленя

Прэзентацыя груп.

Зрокавая гімнастыка.

“ Дрэсіраваная казулька”

 

6.  “ Дрэва кахання”.Работа ў групах.

- Якая асноўная думка гэтага твора? ( Клапатлівыя адносіны да жывёл. Адчуваць сябе “сваім” у свеце прыроды. З надыходам зімы ў паводзінах жывёл назіраюцца свае асаблівасці)

- Як вы разумееце выраз  “ адчуваць сябе сваім у  прыродзе”?

Заданне: выбраць патрэбныя словы, каб адказаць на пытанне ,што неабходна , каб адчуваць сябе “ сваім “ у свеце прыроды (чуласць, міласэрнасць, клапатлівасць,павага,  разуменне, грубасць, безадказнасць,чэрствасць ( 1 група);дабрыня,  адказнасць, дапамога, беражлівасць,любоў,  спачуванне, жорсткасць, здзек, зло)

 Дзеці прымацоўваюць  выбраныя словы на “ Дрэва  кахання”

7. Рэфлексія.

- З якім творам мы з вамі пазнаёміліся?

- Якая тэма гэтага твора?

- Якая асноўная думка твора?

8.  Самаацэнка.

- Што ў вас атрымалася? Што не? На што звярнуць увагу  ў будучым?

9.  Дамашняе заданне.

10. Падвядзенне вынікаў  урока, выстаўленне адзнак.