Ақпарат және информатика ғылымы

Қазақстан Республикасының  Білім және Ғылым Министірлігі

       Шәкәрім  атындағы Семей мемлекеттік университеті

 

 

 

 

Сабақ жоспары

Тақырыбы: «Ақпарат және информатика ғылымы»

 

 

Тексерген: Абишова А.А.

Өткізген: Оспанова А.С.

 

 

 

 

 

 

Семей қаласы

2012-2013 
Күні:

Сынып: 7

Сабақтың тақырыбы: Ақпарат.

Мақсаты:

Білімділік:

       Оқушыларға ақпарат  ұғымымен, ақпарат көздерімен, оның  түрлерімен, үлгілерімен және  өңдеу  тәсілдерімен таныстыру.Бейнелік және таңбалы ақпаратта ажырата білуге үйрету.

Дамытушылық:

       Оқушылардың пәнге деген қызығушылығын, қауіпсіздік ережелерімен туралы білімдерін және компьютер туралы білімдерін әрі қарай дамыту.

Тәрбиелік:

        Оқушыларға жаңа сабақты бере  отырып ұқыптылыққа,сабаққа немқұрайлы  қарамауға өз ойын еркін жеткізе  білуге  тәрбиелеу,қауіпсіздік ережелерін үнемі сақтауға тәрбиелеу.

 

Сабақ түрі: Дәстүрлі

Сабақ типі:Аралас.

Көрнекілік: Схемалар,перфокарталар 1 – 7.

Қолданылған әдебиет: «Информатика» 7 – сынып. Н.Ермеков,Н.Стифутина.

Сабақ жоспары:

1. Ұйымдастыру кезеңі (2 мин)
2. Жаңа сабақты түсіндіру. (23 мин)
3. Жаңа сабақты бекіту.( 15 мин)
4. Қорытынды.

а)Бағалау. (3  мин)

в)Үйге тапсырма беру. (2 мин)

Сабақтың барысы:

1. Ұйымдастыру кезеңі.
• Сәлеметсіздер ме балалар! Отырыңыздар!
• Бүгін сабақты сіздерге мен беремін – Оспанова Айгерім Сериковна.
• Бүгін сабақта кім кезекші?
• Бүгін сабақта кім жоқ? (журнал бойынша түгендеймін)
2. Жаңа сабақты түсіндіру.
• Бүгін сіздер үлкен тарауды бастағалы отырсыздар.Тақырыпқа көшпес бұрын «Қауіпсіздік техникалық ережелері» толық танысуымыз керек.Қауіпсіздік техникасының ережелері төмендегідей пунктерге бөлуге болады:
1. Жалпы.
2. ДК – де жұмысты бастау алдында.
3. Жұмыс істеу кезінде.
4. Авариялық жағдайларда.
5. Жұмысты аяқтағанда.

Қауіпсіздік техникалық ережелері:

1. Мұғалімнің рұқсатынсыз құрал – жабдықтарды орнынан қозғауға,сымдарға,розеткаларға, штепсельдің айырына, штекерге тиісуге тыйым салынады.
2. Компьютермен су киіммен және су қолмен жұмыс істеуге болмайды.
3. Компьютер сыныбында жүгіруге, ойнауға, жолдастарыңның көңілін қажетсіз аударуға, бөгде жұмыстарды істеуге тыйым салынады.
4. ЭЕМ – да жұмыс істеу кезінде көздің экраннан ең қолайлы қашықтығын (60 -70 см) сақтау керек.Мүмкін қашықтық – 50 см.
5. ДК – де жұмыс істеу барысында ақауларын байқағанда, түтін немесе әдеттен тыс дыбыстар пайда болғанда жұмысты тоқтатып, аппаратураны өшіру және мұғалімге хабарлау керек.
6. Пернетақтаның үстіне ештене қоюға болмайды.

Бүгін Адам,Ақпарат,Компьютер деген үлкен тарауды бастаймыз.Бүгін сабақта ақпарат туралы толық мәлімет аламыз.

        «Ақпарат» сөзі латынның түсіндіру,баяндау, мәлімет деген ұғымдарды білдіретін informatio сөзінен шыққан.

        Қазіргі кезде ақпараттың қолданылуы.

 

              

        Ақпаратты біз ауызша немесе  жазбаша түрде, тіпті қимыл  – қозғалыс түрінде бере аламыз.Ақпаратты біз XIX – XX  ғасырларда «бұқаралық ақпарат құралдарының» пайда болуын байланысты дүние жүзінде не болып жатқанын көріп, естіп отыруға мүмкіндік алдық.Яғни,«бұқаралық ақпарат құралдары» дегеніміз олар радио,теледидар,телеграфтар арқылы жаңалықтарды есту арқылы ақпарат аламыз.

       Мысалы  қарапайым өмірден алайық. Сіздер  мысалы ертең қандай сабақ  болатының білмейсіздер.Сіздерге қандай сабақ болатыны туралы ақпаратты топ старостасы мұғалімдер бөлмесінен сабақ кестесінен жазып алып келіп тақтаға жазады да.Сіздерге түсіндіріп береді.Яғни, қандай мұғалімдер береді, қандай сабақ болады туралы ақпарат береді.

       Ақпаратқа  үзілді – кесілді анықтама  бере алмаймыз.Оны қоршаған дүние  туралы және жүріп жатқан процестер  туралы хабарлар мен мағлұматтар  деп түсінуге болады.

 Адам ақпаратпен не істейді.

          Адам ақпаратты біріншіден сақтай алады,екіншіден жеткізе алады, үшіншіден адам ақпаратты өңдей алады.Ақпаратпен орындалатын әрекеттер ақпарттық үрдістер (процестер) деп аталады.

           Адам ақпаратты үздіксіз қабылдайды.Адам сезім мүшелері арқылы көреді, естиді,сезінеді,иісті, дәмді сезеді,яғни ақпарат қабылдайды.

          Адам қабылдайтын ақпартты таңбалы және бейнелі деп, екіге бөледі.

Бейнелі ақпарат деп – табиғат көріністері және кескіндерді қабылдауды, дәм,иіс сезу арқылы алынатын ақпараттарды айтады.

Таңбалы ақпаратқа адамның сөйлеу, жазу түрінде алатын ақпараттары жатады.Таңба түрінде қатынасуды қатынас тілі дейді.Қатынас тілдері табиғи және жасанды болып бөлінеді.

        Табиғи қатынас тілдері қазақ,  орыс, ағылшын т.б тілдері жатады.

         Жасанды немесе формалды тілдерге  математика,физика,музыка, компьютермен  қатынас тілдері жатады.

 

3. Жаңа сабақты бекіту.

• Бүгін сабақта не түсінгенімізді білу үшін мен сіздерге сұрақ қоямын сіздер жауап бересіздер.

1. «Ақпарат» деген сөз нені білдіреді, қандай сөзден шыққан?(«Ақпарат» сөзі латынның түсіндіру,баяндау, мәлімет деген ұғымдарды білдіретін informatio сөзінен шыққан.)
2. Ақпаратты қайда қолданамыз? ( Ғылымда,  күнделікті өмірде, медицинада,техникада, өнерде, тұрмыста)
3. Адам ақпаратты не істей алады? ( Біріншіден,адам ақпаратты сақтай алады, екіншіден, адам ақпаратты жеткізе алады, үшіншіден, адам ақпаратты өңдей алады.)
4. Адам қабылдайтын ақпараттар нешеге бөлінеді.(Адам қабылдайтын ақпартты таңбалы және бейнелі деп, екіге бөледі.Бейнелі ақпарат деп – табиғат көріністері және кескіндерді қабылдауды, дәм,иіс сезу арқылы алынатын ақпараттарды айтады.Таңбалы ақпаратқа адамның сөйлеу, жазу түрінде алатын ақпараттары жатады.Таңба түрінде қатынасуды қатынас тілі дейді.Қатынас тілдері табиғи және жасанды болып бөлінеді. Табиғи қатынас тілдері қазақ, орыс, ағылшын т.б тілдері жатады.   Жасанды немесе формалды тілдерге математика,физика,музыка, компьютермен қатынас тілдері жатады. )

 

Енді мынандай бір  тапсырмалар орындайық.

1. Тапсырма. Мына кестеге қарап ақпарат көздерін тауып қастарына сызық арқылы көрсетіндер.

Ақпарат	Ақпарат көзі
Internet бүкіл әлеммен байланысты	Қоңырау сағаты
Сабаққа баратын уақыт болды	Математика сабағы
Су киіммен компьютерге отыруға болмайды.	Информатика сабағы
Екінің үш дәрежесі сегіз болады	мұғалімнің ескертуі

 

Жауабы:

Ақпарат	Ақпарат көзі
Internet бүкіл әлеммен байланысты	Информатика сабағы
Сабаққа баратын уақыт болды	Қоңырау сағаты
Су киіммен компьютерге отыруға болмайды.	мұғалімнің ескертуі
Екінің үш дәрежесі сегіз болады	Математика сабағы

 

2. Тапсырма. Кестені толтыр.Мыналар ақпараттың қай түріне жатады (+) таңба қою арқылы белгіле.

Процестер	Беру	Сақтау	өңдеу
Кітап оқу
Күнделікке баға қою
Тақпақ жаттау
Есікке қоңырау соғу
Компьютерде ойнау
Сурет салу
Диктант жазу
Балмұздақ сатып алу

 

Жауабы:

Процестер	Беру	Сақтау	өңдеу
Кітап оқу	+
Күнделікке баға қою			+
Тақпақ жаттау		+
Есікке қоңырау соғу	+
Компьютерде ойнау	+
Сурет салу		+
Диктант жазу	+		+
Балмұздақ сатып алу	+		+

 

• Мен сіздереге перфокарта таратамын, онда психологиялық жағдайаттар жазылған. Сіздер соны қауіпсіздік техникалық ережелерімен байланыстырып жауап бересіздер.

 

                                              Карточка № 1.

            Мұғалім сынып бөлмесін әлі  келмеген сіз сол сәтті пайдаланып  компьютер бөлмесінде достарынызбен  алысып жүріп байқаусыздан пернетақтаны  қолыңызбен қағып кеттіңіз.Пернетақта  жерге құлап сынып қалды. Сіз  осы жерде қандай қауіпсіздік ережелерін сақтаған жоқсыз.

 

                                              Карточка № 2.

         Сіз бүгін сыныпта кезекші  болдыңыз.Тақтаны сұрту үшін мұғалім  сізден сүлгіні сулауды тапсырды. Сүлгіні сулап келіп қолыңызды  сүртпей компьютердегі жұмысыңызды жалғастырып істей бердіңіз. Сіз осы жерде қандай қауіпсіздік ережелерін сақтаған жоқсыз.

 

                                              Карточка № 3.

        Сіз практикалық жұмыс жасап  отырдыңыз да бірде компьютердің  пернетақталарын тарсылдатып, тышқанның сілтеуішін арлы -  берлі жүргізіп, мониторға тесіліп қарап өзініңді сынып бөлмесінде жаман жақтарынызбен көрсеттіңіз.Осы кезде сіз туралы достарыңызда мынандай ой қалыптасты.Сізді қауіпсіздік ережелерін білмейді деген ой.Сіз осы жерде қандай қауіпсіздік ережерлерін сақтаған жоқсыз.

 

                                                Карточка № 4.

        Бүгін ауа райы қолайсыз болды.  Сіз сабаққа келе жатқанда  жаңбыр себелеп тұрды. Сіз компьютер  сыныбына сабаққа кірдіңізде  үстелдің үстіне сумкаңызды,портфельңізді, кітаптарыңызды қоя салдыңыз.Ал өзіңіз компьютерге отырып мұғалімнің рұқсатыңсыз компьютерді іске қостыңыз.Сіз қандай ережелерді сақтаған жоқсыз.

 

                                                Карточка № 5.

         Сіздің көзіңіз компьютерде көп уақыт отырғандықтан  көзіңіз ауырып тұрды.Көзіңіздің ауырғанын елемей жұмысыңызды жасай бердіңіз.Қандай қауіпсіздік ережесін сақтамай жұмыс істедіңіз.

 

                                                Карточка № 6.

         Сабақ үстіңде бір жағдайлармен мұғалімді директорға шақыртып алып кетті. Осы сәтті пайдаланып сіз жасап отырған практикалық жұмысыңызды тастап «Дракоша» ойының қосып ойнап отрдыңыз.Ойынға әбден беріліп кеткен сәтте сынып бөлмесіне мұғалім кіріп келді.Сіз асып – сасып, қорқып кеттіп.Ойынды  өшіремін деп компьютердегі қажетті құжаттарды өшіріп алдыңыз. Қандай қауіпсіздік ережелерін сақтаған жоқсыз.

 

                                                Карточка № 7.  

       Барлық  оқушылар компьютерде жұмыс жасап  отырды.Осы сәтте сынып бөлмесіне бір мұғалім кіріп келді.Жұмыс жасап отырған сіз орындарыңыздан тұрып мұғалімге сәлем бердіңіз.Осы жерде қандай ереже сақтау керек.

 

5. Қорытынды.

• Бүгінгі  сабақ түсінікті ме? Түсінікті болса,үйге тапсырма 3 – 8 беттерді оқу,қарамен жазылға ережелерді жаттап келу.

• Үй жұмысының бағасымен бірге сабаққа белсенеді қатысқан балаларға да бағалаймын.
• Осымен сабағымыз аяқталды.Сау болыңыздар!

 

                                              Карточка № 1.

            Мұғалім сынып бөлмесін әлі  келмеген сіз сол сәтті пайдаланып компьютер бөлмесінде достарынызбен алысып жүріп байқаусыздан пернетақтаны қолыңызбен қағып кеттіңіз.Пернетақта жерге құлап сынып қалды. Сіз осы жерде қандай қауіпсіздік ережелерін сақтаған жоқсыз.

 Жауабы: Мұғалімнің рұқсатынсыз сыныпқа кіруге және шығуға болмайды.Компьютер сыныбында жүгіруге, ойнауға, жолдастарыңның көңілін қажетсіз аударуға,бөгде жұмыстарды істеуге тыйым салынады.

 

                                              Карточка № 2.

         Сіз бүгін сыныпта кезекші  болдыңыз.Тақтаны сұрту үшін мұғалім сізден сүлгіні сулауды тапсырды. Сүлгіні сулап келіп қолыңызды сүртпей компьютердегі жұмысыңызды жалғастырып істей бердіңіз. Сіз осы жерде қандай қауіпсіздік ережелерін сақтаған жоқсыз.

Жауабы: Компьютерде су киіммен және су қолмен жұмыс істеуге болмайды.

 

                                              Карточка № 3.

        Сіз практикалық жұмыс жасап  отырдыңыз да бірде компьютердің  пернетақталарын тарсылдатып, тышқанның  сілтеуішін арлы -  берлі жүргізіп, мониторға тесіліп қарап өзініңді сынып бөлмесінде жаман жақтарынызбен көрсеттіңіз.Осы кезде сіз туралы достарыңызда мынандай ой қалыптасты.Сізді қауіпсіздік ережелерін білмейді деген ой.Сіз осы жерде қандай қауіпсіздік ережерлерін сақтаған жоқсыз.

Жауабы:Пернетақтаның үстіне ештене қоюға болмайды.Компьютерде жұмыс істеу кезіңде көздің экраннан ең қолайлы қашықтығын 60 -  70 см сақтау керек.

 

                                                Карточка № 4.

        Бүгін ауа райы қолайсыз болды.  Сіз сабаққа келе жатқанда  жаңбыр себелеп тұрды. Сіз компьютер сыныбына сабаққа кірдіңізде үстелдің үстіне сумкаңызды,портфельңізді, кітаптарыңызды қоя салдыңыз.Ал өзіңіз компьютерге отырып мұғалімнің рұқсатыңсыз компьютерді іске қостыңыз.Сіз қандай ережелерді сақтаған жоқсыз.