Волейбол

Топтаса тосқауыл қойғанда ( екеу,үшеу боп ) ойыншылар торды бойлай бір-біріне қарсы қозғалып, тордың үстіне қолды қойғанда барынша көбірек кеңістікте жабатындай есеппен секіру керек.

Қолдардың арасы доп өтіп кетпейтіндей қашықтықта болуы тиіс. Тосқауыл қою кезінде жоғары қарай тік секіруге баса көңіл бөлген жөн. Әйтпесе ойыншылар сызықтан шығып кетуі, торға тиюі немесе бір-бірімен соқтығысып қалуы мүмкін. 
 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3.3 Жарысты  ұйымдастыру

 

Ойыншының алаңда дұрыс тұруы

Ойыншының тұруы және бір жерден екінші жерге адымдап ауысуы. Волейбол ойынында баған болып тұру ол допты ұзатуды орындауға жақын тұру және техникалық қабылдау үшін бастапқы орынға тұру. Бағанның ұзындығы аяқты коленныс жүйеде иуі. Аяқты иудің бұрышына байланысты оны яғни бағанды жоғары, орташа, төмен және т.б. деп бөлуге болады.

Ойында орын  ауыстыру мұндай шабуылды қай жерден жасауға байланысты болады.

Ойыншының алаңда орын ауыстыруы.

Доп жаққа ауысу ол қосынан ұшып бара жатқан жағдайда оң немесе сол жақпен қайтарылады.

Бастапқы орын техникалық қабылдаудың алдан алып және техникалық қабылдануға қолданылады. Яғни барлық қозғалыс бастапқы орыннан басталады. Бұдан келіп шығатыны аяқты иіп, қолдарды  дайындап допты қабылдауға немесе техникалық қабылдауды орындауға т.б.

Қолдың бұлшықеттерді және қолдарды өзін бос сезініп, көзқарасы тек қана допқа қаратылған.

Жарысты  ұйымдастыру

Жарысты ұйымдастыру және өткізу үшін ойынның ережесін білу қажет. Сонымен   қатар жарысты радиоға , теле-жарнамаға, рекламаға және афиша арқылы хабарлауымыз керек.

Жарыстың ашылуы мен жабылуын мемлекеттік ән ұраны мен көк тумен өткіземіз. Жарыстың мақсаты: өткізетін жері, басқаратын төрешілер керек. Жарысқа қатысатын командалар  санына  байланысты  командаларға бөлінеді. Жарыс халқаралық волейбол  федерациясы бекіткен ережеге сәйкес  өтеді.

Жарысты  өткізу.

Жарысты   өткізуіміз үшін көрермендерге жағдай жасау тиіс және алаңда ойнайтын допты, антеннаны, төрешілерді көрсететін табломен  көрсету қажет.

Жарысты өткізу үшін алдымен ол жарыстың ережесін түзуіміз керек.

Ол ережеде:

1. Мақсаты

2. Міндеті

3. Өтетін күні

4.  Уақыты

5. Жарыс өтетін кешен

Барлығы түзілуі тиіс, белгілі бөлім бастықтары мөрлеп бекітуі шарт. Жарыстың мақсаты: өткізетін жері, оны басқаратын төрешілер керек. Жарысқа қатысатын командалардың санына байланысты командаларды топтарға бөледі. Жарыс өту үшін мынандай нормативтер болуы керек.

1. Болейбол алаңы халқаралық ережеге сәкес 18х9 метр болуы керек.

2. Ережеге сәкес керексіз  заттар алаңның 3 метр қаашықтықта болады.

3. Ережеге сәйкес залдың біктігі 7 метрден кем болмауы қажет.

4. Бас  төрешінің атқаратын қызметі.

Жарыстың басталар кезінде ойын алаңын тексереді. Егер алаң ережеге сәйкес келмесе ойынды басқа жаққа ауыстырады.

 Волейбол сеткасының  ұзындығы 9,5 см, ені 1метр.

Сетканың биіктігі:

•  Ерлер командасы ойнайтын болса биіктігін 2,43см;

• Қыздар комадасы үшін 2,35 см;

• 15-16 жастағы балалар үшін 2,35см;

• 16-17 жастағы қыз балалар үшін 2,20см

Биіктікте халқаралық волейбол федерациясы бекіткен. Волейбол добы жапондық  «Микаса» салмағы 270 грамм болуы керек.

Мынадай жастарға арнап жарыстар өткізіледі:

• Балалар-қыздар 13-14

• Балалар –қыздар 15-16

• Балалар –қыздар 17-18

Ойыншылардың спорттық формасы майкадан және шортиден тұруы қажет. Нөмірдің көлемің  ойыншының алдында 10 см, арқасында 15 см болуы тиіс.Команданың құрамы 12 ойыншы алаңда, қалған ойыншылар кезекте болады.

Жаттықтырушы мен команда капитанының міндеті.

Команданың жаттықтырушысы атқаратын қызметі: Команданың жаттықтырушысының атқаратын қызметі жаттықтырушы команданың уақытылы ойынға келуіне, ойыншылардың тәәртібіне толығымен жауапты. Ойыншылардың ойынға қосуына, алмастыыруына  жауап береді.

Капитан командасының қызметінің атқаратын қызметі.

Капитан командасының атқаратын қызметі ол алаңда ойын кезінде барлық келіспеушілік жағдайда бас төреші мен төрешіге  өз ұсынысын  білдіреді.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3.4 Төрешілердің міндеті

 

Төреші допты ойынға қосып, алаңда болып жатқан барлық техникалық ойын ережесіне сәйкес  емес қателіктерге  жауап береді. Төреші ойында болып жатқан  қателіктерге ойыншының сеткаға тиюі, орталық сызықтан өтіп кеуі және ойыншылардың ойын кезінде дұрыс орын ауыспауна  толығымен жауап беру керек.

Есепті ойын барысында толығымен төреші хатшы жащып отырады. төреші хатшының атқаратын қызметі  есепті дұрыс жүргізіп, команданың үзілісалуы, техникалық есеп, ойыншыларды алмастыру кезіндегі  болған барлық ойындағы міндеттерді  толығымен  хаттамаға түсіруге міндетті.

Сызық бойындағы  төрешілермен информатор төрешілердің атқаратын міндеті.

Олар жанындағы доптың алаңға түскен – түспегендігін қолындағы жалаушалар арқылы көрсетеді. Егер доп сыртқа түссе ол қолындағы жалаушаны жоғары көтеріп, ал доп алаңға түссе жалаушаны төменге түскен жеріне нұсқайды.

Төреші информатор ойын басталар кезінде  әр ойыншының дәрежесін, оның шеберлігін, қай номерде ойнайтындығын көрермендеге жеткізеді. Команданың жаттықтырушысының дәрежесін, команданың толық мәліметін хабарлап отырады.

Жарыстың ережесі.

Жарыстың  мақсаты мен міндеті:

• Ауданда дене шынықтыру дене шынықтыру мен көшілік спортты дамыту;

• Жастар арасында валейбол ойынын дәріптеу;

Өтілетін уақыты мен орны:

Жарыс 2003 жылғы 23 мамыр күні қызылқұм орта мектебінде өтеді.  Басталуы сағат 1000-де.

Жарысқа басшылық жасау:

Жарысқа қала, аудан аумағындағы командалар қатысады.

Командалардың жарысқа қатыстыру жөнідегі сұраныстар төрешілер алқасына тапсырылады.

Жарысқа басшылық жасау:

Жалпы жарысқа басшылықты ұйымдастыру алқасы жасайды.

Жарысты тікелей басқару ұйымдастыру алқасы бекіткен төрешілер алқасына жүктеледі.

Жарыстың өту тәртібі:

Жарыс халқаралық жарыс федерациясы бекіткен ережеге сәйкес өтеді.

Жарыстың өту тәртібін жйнаған команда саына қарай төрешілер алқасы шешеді.

Жарыс шығындары:

Жарысқа қатысуға байланысты жұмсалатын шығындарды (жол ақы, тамақтану т,б.) командалардың өздері көтереді. Ал жарыстың ұйымдастыру және өткізуге байланысты, жеңімпаздарды марапаттауға жұмсалатын шығындарды ұйымдастыу алқасы демеушылер мен біргелікте көтереді. Жеңімпаздарды марапаттау: жарыста 1-2-3 орындарды жеңіп алған командалар бағалы, заттар және ақшалай  силықтармен марапатталады. Сонымен қатар жарыста үздік ойыншы атанған спортшылар естелік силықтармен марапатталады.

 

3.5 Жарыс алаңы және керекті заттар

 

Волейбол сеткасы

Волейбол сеткасы жіптен, ұзындығы 9,5 м, ені 1 метр түрі ақ болуы керек. Сетканың жоғарығы жағы ақ түсті болуының себебі, алаңда жақсы көрініп тұруы үшін. Сетка екі стойкаға боковой линиядан 0,5 метр қашықтықта, жуандығы 05 мм троспен тартылады. Үлкен ерлер үшін волейбол сеткасының биіктігі 2,43 см, қыздар үшін 2,24 см, 15-16 жастағылар балалар үшін 2,35 см, қыздар үшін 2,20 см, 13-14 жастағы қыздар үшін 2,10 см биіктікте тартылады.

Стойка дөңгелек және сетканың биіктігінен 5-10 см биік болуы тиіс. Сетканың биіктігін әр кезекті ойынның алдында, арнайы өлшетілген планка мен тексеріледі. Меткасы 2.43 см, 2.24 см, 2.35 см, 2.20 см, 2.10 см болып белгіленген. Антеннаның қажеттілігі ол, ойын кезінде доп антеннаның сыртынан өтпес өшін, доп тимеуі керек, биіктігі 80 см болуы қажет.

Доп

Волейбол ойыны добы қандай болуы қажет? деген сұраққа, қазіргі Халықаралық жарыстарда Япон добы “Микаспен» ойналады, оның салмағы 270 – 10 грам болуы қажет. Допты ойынға таңдауда команда капитандары және бірінші төреші шеше алады.

Жарысқа қатысушылардың міндеттері

Алаңда ойыншылардың тәртібіне бірінші және екінші төреші жауапты. Ойыншы ойын кезінде төрешімен, тек қана команда капитаны арқылысөйлесе алады. Төреші мен келіспеген жағдайда, әдейі ойынды созғаны үшін немесе айқайлаған жағдайда алаңда ойыншыға ескерту жасай алады. Жеке ескертумен жалпы ескертудің айырмашылығы; жалпы ескерту хаттамаға жазылмайды, жеке ескерту жазылады.

Егер ойын барысында төрешіні балағаттағанда немесе төрешімен келіспеген жағдайда, ойыншыны партияның немесе ойынның соңына дейін шығара алады.

Ойыншылардың жасы, формасы және қатысатын ойыншылардың саны

        Ойыншылар  кішкентай группа (қыздар, балалар) 13-14 жас, орта группа (қыздар, балалар) 15-16 жас, Үлкен группа (қыздар, балалар) 17-18 жас, Үлкендер (қыздар, балалар) 19 жастан  жағары группалар болып бөлінеді.

         Ойыншылардың формасына келетін  болсақ, ойыншы спорттық костюмде, яғни футболка немесе майка  трусы, өкшесіз тапочкесі болу  қажет. Тапочкесіз ойыншы алаңға  түсуіне рұқсат етілмейді. Команда  формасы бір түсті, таза номерленген  жағдайда ғана ойынға түсіріледі. Ойыншылардың формасындағы номерлері  көкіректегі номердің размері 10 см, арқадағы 15 см болып, ені 2 см ден аспауы тиіс.

Жарысқа 12 ойыншы қатыса алады, оның 6-ы ғана алаңға түсе алады. Алаңға түскен 6 ойыншы негізгі, қалғандары қосалқы ойыншы болып есептеледі. Хаттамаға жазылмаған ойыншылар жарысқа жіберілмейді, бірақ ойын басталмай тұрып жаттықтырушы немесе капитан команды 12 ойыншы ретінде жазып қоюы мүмкін. Жарыс кезінде жаттықтырушы қосалқы ойыншыларды командысы ойнап жатқан жата немесе арнайы отыратын жерде отыруы керек. Ойын барысында ойыншылар салат айналымы бағыты бойынша орын ауыстыруы (пероход) керек. Допты ойынға қосар кезінде ойыншы алаңның сыртында болуына рұқсат етілмейді.

Бірінші, екінші төрешілердің міндеті

Жарыс кезінде жарыстың дұрыс өтуін тек бірінші төреші тексере алады. Бірінші төрешіге обылыстық жарыстарда екінші төреші және екі сызықтағы төрешілер мен секретарлар көмектеседі. Бас төрешінің міндеті командаларды қабылдайды, ойыншылардың ережесін, ойынның келесі грфигін бекітеді. Жарысқа қатысты барлық сұрақтарға жатақханадағы, тамақтану тәртіптеріне жауап береді. Жарыс кезінде, халықаралық жарыстарда бір-екі орынбасарлар бас төрешіге көмектесе алады, сонымен бірге бас төрешіге төрешіге информатор да көмектеседі. Төреші информатор ойын басталар кезде ойыншыларды, жаттықтырушыны, төрешіге, көрермендерге олардың атағын жетістіктерін жеткізеді. Ойынныңесебін жүргізіп отырады. Бірінші  төрешінің тұратын орны орталық сызықтың бойында  стойканың сыртында орналасады. Екі беттің алаңы жақсы көрінетін болуы керек. Бас  төрешінің тұратын «вышкасының» биіктігі волейбол стокасынан 40-70 см биіктікте болуы тиіс. Бірінші төрешінің қызметі, төреші ойын кезінде барлық қателіктерді дұрыс шешіп отыруы тиіс. Бірінші төреші  барлық қателіктерді көрсететін «жестер» арқылы ойын барысындағы қателіктерді көрсетіп отырады. Ойын барысында әр-түрлі жағдайлар кездесуі мүмкін, бірінші төреші басқа төрешілердің (екітөреші,хатшы, сызық бойындағы төреші) көрсетпелерін жоққашығара алады, егер ол өз шешімін дұрыс деп тапса.