Еңбек нарығының ерекшеліктері.

Қазақстан Республикасы білім және ғылым министрлігі

Қарағанды мемлекеттік техникалық университеті

 

 

 

 

«Кәсіпорын менеджменті» кафедрасы

 

 

 

 

Г.К.Кошебаева, Т.К. Жуманбаева

 

 

 

 

 

Mik 1211 «МИКРОЭКОНОМИКА» пәнінен

КУРСТЫҚ ЖҰМЫСТЫ  ОРЫНДАУҒА АРНАЛҒАН

ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЛАР 

 

 

 

5В051000 «Мемлекеттік және  жергілікті басқару»

мамандығының күндізгі және сырттай бөлімде оқитын

студенттеріне арналған

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Қарағанды 2012

Мазмұны

 

Кіріспе.....................................................................................................................3

 

1.Жалпы жағдайлар................................................................................................4

 

2.Курстық жұмыстың мазмұны мен құрылымы..................................................5

 

3.Рәсімдеу, курстық жұмысты көрсету мен қорғаудың тәртібі..........................5

 

4.Курстық жұмыстың тақырыптары......................................................................7

 

5.Қолдануға қажетті әдебиеттер тізімі .................................................................9

 

6.Қосымшалар .......................................................................................................11

 

КІРІСПЕ

 

«Микроэкономика» курсының мақсаты – қайта құру үрдісі негізіндегі теориялық  жағдайларды зерттеу, экономикалық мақсаттарға жету, индивидуалдық экономикалық субъектілер шешімін іске асыру.

Бұл курстың мақсаты бойвнша келесі сұрақтар қаралады:

- экономикалық модельдер;

- нарық тепе-теңдігінің негізгі механизмі;

- тұтынушы талғамының теориясы;

- өндіріс функциясы мен өндіріс теориясының негіздері;

- өндіріс шығындарының құрылым;

- нарық құрылымдары: олардың типтері және анықтауыш белгілері;

- әр түрлі нарықтық құрылымдар шарттары бойынша фирмалардың бәсекелестік стратегиясы;

- жалпы тепе-теңдік және экономикалық тиімділік;

- өндіріс факторлары нарығындағы тепе-теңдік;

-ішкі эффектілер теориясы және оларды басқару әдістері;

- қоғам таңдауының теориясы мен игілігінің экономикалық сипаты.

Микроэкономика білімі басқару шешімдерін қабылдау, әлеуметтік саясатты құру үшін және қазірігі экономиканы функциялау механизмін түсіну үшін қажет.  Кейінгі жылдары микроэкономикада алдыңғы орынды  бәсекелестік стратегиясы, ақпаратты, нарық жағдайында фирмалардың құн құруының анализін, қоғам игілігін ұсынудағы мемлекет пен нарық мүмкіншіліктері алады.

Микроэкономика – экономика теориясының құрылымды бөлігі. Неліктен және неге фирмалар, тұтынушылар, капитал иелері қатарында экономикалық шешімдер қабылданатын микроэкономика түсіндіреді. Микроэкономиканың басқа да маңызды аспектісі өте ірі құрамды білім үрдісі - өндіріс саласындағы нарықта және ауыл шаруашылығында экономика субъектісінің қарым-қатынасы.

Жеке экономикалық субъектілерінің әрекетін түсіндіруге және болашаққа сәйкес болжам жасауға көмектесетін микроэкономиканың негізгі теориясы. Теорияның математикалық түрін сәйкес модельдер берілген түсіндірменің иллюстрациясына және болжамдау процесінде қолданылады.

Микроэкономика нормативті анализ үшін өте маңызды. Онда фирма немесе жалпы қоғам үшін қай альтернативаның жақсы екендігі сұрағына жауап береді. Бұнда экономикалық эффектілік позициясы жағынан да, теңдік және әділеттік есепке алынуы керек.

Микроэкономика инфляцияның ықпалын элиминирлейтін әрекеттеуші және сәйкестендіруші бағаларды қарастырады. Сәйкестендіруші бағаларды агрегирленген баға индексімен (тұтынушы баға индексі ТБИ) есептейді.

Грек тілінде «кішкентай» деген сөзді білдіретін «micro» қосылғышы экономикалық ғылымда шартты мінездеме береді. Біріншеден, жеке нарықтық бірлік өзінің өлшеміне қарай – кіші, сондай-ақ орасан зор бола алады.  Мысалға, ең ірі өндіріс фирмасы «General Motors» (дүние жүзінде 1 млн-ға жуық қызметкерлер және 5 млн. акционері бар) жыл сайын шығарған заты көптеген елдің ЖІӨ асады. Осыған қарамастан, микроэкономика үшін зерттеу объектісі ретінде басқа бір, мысалға қандайда бір кіші фермерлік шаруашылық та, «өндірістік фирма» деген жалпы терминімен тең бе тең аталады. Басқа жағынан қарасақ, жеке бірлікті зерттей отырып, микроэкономика оның басқа бірліктермен қатынасын зерттейді, ол дегеніміз өнеркәсіп салаларының, ресурс және өткізу нарығының, бәсекелестікті ұйымдастырудың т.б. «өмір сүру ортасын» қарастыру керектігі және экономикалық бірліктер қарым қатынасының жалпы қарастыруы. Сондықтан бұл жерде микроэкономика амалсыз макроэкономика проблемаларына шығады, яғни экономикалық теорияның екі бөлігінің арасындағы шекара шартты.

Макропроцестерді түсінудің негізінде жеке шаруашылық бірліктері барысының анализі жатқаны айқын көрінеді. Тәжірибеде, бүкіл қазіргі макроэкономика кітаптарында үлкен бөлімдер зерттеулері микроэкономиканың негіздері мен макроэкономикалық қатынастарының әдістемелік түсініктеріне арналған жіне де керісінше, микроэкономиканың қазіргі курстағы мемлекеттік ролі және сектор экономикасы: сыртқы эффект теориясы және қоғамдық игіліктер, тағы сол сияқты макроэкономикалық тақырыптар болып саналады.

Берілген пәнді зерделеу нәтижесінде студенттердің:

- экономикалық ресурстар туралы;

- өндіріс факторлары  мен технологиясы туралы;

- шекті өлшем  туралы түсінігі болу керек.

- микроэкономикалық процестерді талдаудың қазіргі кезеңдегі тәсілдерін;

- оптималды және тепе  – теңдік модельдерін;

- өндіріс тиімділігін  бағалау тәсілдерін білуі керек.

- экономикалық жағдайларды  бағалау және талдау негізінде  шешім қабылдау бойынша;

- экономикалық даму жөнінде негізгі бағыттарды белгілеу бойынша істей алуы керек;

- фирманың нарықтағы  орнын және оның даму перспективасын  анықтау бойынша практикалық дағдыларды меңгеруге.

 

1.ЖАЛПЫ ЖАҒДАЙЛАР

Курстық жұмыс – бұл  оқылатын пән бойынша белгілі  тақырыпта орындалатын жеке өзіндік жұмыс.

Курстық жұмыстың мақсаты  – жүйелеу, өзіндік жұмыс арқылы студенттер білімін тереңдету және дамыту, экономикалық есептік талдаулар  мен қатар экономикалық зерттеулер жүргізу.

Курстық жұмыстың міндеттері:

1. «Микроэкономика» курсын  оқығанда студенттерге берілетін теориялық білімді тереңдету;

2. Әдебиетпен өзіндік  жұмысты машықтандыру және тәжірибелік  жұмыстарда нәтижесін пайдалану;

3. Журналдық материалдар,  брошюралар және таңдалынып алынған  тақырыптағы кітаптарды қарастыру  және өзінше бағалау;

4. Нақты тәжірибелік  материалдарды жалпылай білуді  және қортынды мен ұсыныс жасауды  дамыту.

 

2.КУРСТЫҚ ЖҰМЫСТЫҢ МАЗМҰНЫ МЕН ҚҰРЫЛЫМЫ

 

Алдымен курстық  жұмыстың тақырыбын таңдап алу қажет. Тақырып дұрыс анықталса, онда жұмыс  та белгіленген мерзімде орындалады. Тақырыпты сынақ кітапшасының соңғы нөмері бойынша таңдау керек. Мысалы сынақ кітапшасының нөмері № 10-155 болса, соңғы 5 санына сәйкес келетін тақырыптардың бірі алынады, яғни 5, 15, 25 т.с.с.

Тақырыпты саналы да мақсатты түрде таңдайды. Ол үшін тақырыптың теориялық мән – мазмұнын, негізгі сұрақтарын және мақсаттық проблемаларын қолдағы бар әдебиет оқулықтардан алдын – ала оқып біліп алған дұрыс болады.

«Микроэкономика»  пәнінен курстық жұмыстың типтік құрылым келесідей болу керек:

- титул парағы пәннің атауымен және тақырыбы, жетекші фамилиясы, студенттің аты-жөні, тобы (Қосымша А);

• тапсырма парағы (алынған мәліметтер)(Қосымша В);
• мазмұны (Қосымша С);
• кіріспе (2-3 бет), тақырыптың өзектілігі, қаралатын негізгі сұрақ мәселелері, жұмыстың теориялық және тәжірибелік мақсаттары қысқаша анықталады;
• негізгі бөлім, бөлімдерден және бөлімшелерден құрылатын (ереже бойынша негізгі бөлім үш бөлімнен тұрады);
• қортынды: негізгі қортынды және ұсыныстарды көрсетеді;
• қолданылған әдебиеттер тізімі (Қосымша Д);
• қосымша (керек кезде).

 

3.РӘСІМДЕУ, КУРСТЫҚ ЖҰМЫСТЫ КӨРСЕТУ МЕН

 ҚОРҒАУДЫҢ  ТӘРТІБІ

 

Курстық жұмыс  университетте қабылданған жалпы  талаптар және текстік документтердің рәсімдеу ережелеріне сәйкес болуы  керек. Бұл ережелер ҚарМТУ «Фирмалық  стандарт сапасымен» номерлері СМК СО 1.1.02-2011-26.01.2011, СМК МИ 110.10-2011-20.02.2011 регламенттеледі.

Текстік документтер  А4 форматты парақтың бір жағына жазылады (210х297мм) ГОСТ 2.301 бойынша, бірақ керек жағдайда кесте және иллюстрация орындағанды А3 (297х420мм) форматының екі жағына жазуға болады. [СМК СО 1.1.02-2011-26.01.2011].

Текстік документтерді  келесі тәсілдермен жазуға болады:

• қолжазба, әріп пен цифр биіктігі 2,5 мм-ден кем емес болу керек. Цифралар мен әріптерді дұрыс және нақты жазу керек (тушьпен, сиямен және шарикті қаламмен біртүсті-көк, күлгін түсті, қара);
• түсті сияларды, қара сияларды бір текстік документте қолдануға болмайды;
• ПК-де теруші және графикалық шығару құрылғыларын қолдануға болады. Шрифт- Times New Roman, кәдімгі, кегль 14, жол аралық интервал – бірлікті.

Компьютерлік мүмкіндіктерді  ықыласының акценттеулерi нақты  терминде, формулаларда, теоремаларда, әртүрлі гарнитураның қаріптерін қолдана отырып  пайдалануға рұқсат етіледі.

Поля парақтың тараптарына төрлеулелерi арналған тастап кетуi керек: сол - 30мм, жоғарғы - 20 мм, оң - 10 мм және төменгiсi - 25 мм.

Мәтiндегi азат жолдарын шегiнiс ДК-ға қол жазба мәтiннiң 7,5 ммi-не тең немесе мәтiннiң төртiншi таңбасынан қорытындыда бастайды.

Жаңылыс, қателер және график түрiнде дәлсiздiктер машинаға басылған әдiспен немесе (қара сиялар немесе қара тушьмен) қол жазба әдiспен дұрысталған (графика) мәтiннiң орыны сол ақ бояумен және ұруды тазартумен немесе бояумен дұрыстауға рұқсат етiледi.

Курстық жұмысты рәсiмдеуде қаншалықты тақырыптын толық ашылуын, мазмұндама, стилистикалық қателiктер және грамматикалық қателер жоқ материалдың орналастырылуын тiзбек сақтаған жоқ  екенін мұқият тексеруi керек болады.

Курстық жұмыстың барлық материалдары тігіледі. Беттің нөмірлеуі  тесiп өткен болуы керек, сыртқы парақты ортақ нөмiрлеулерге қосады. Титулді парақта нөмірді қоймайды, кейінгі беттерде нөмірді араб цифрлармен парақтың төменгі бөлігінің ортасында және "кіріспе" бөлімінен бастап қойылады.

Егер құжатта суреттер мен кестелер болса, олар жеке беттерде орналасады, оларды ортақ  нөмірлеуге қосу қажет. Егер сурет немесе  кесте А4 формат парағынан үлкенірек орналасса, оларды бір бет сияқты ескеру тиіс. Беттiң нөмiрiн қоймауға осы жағдайда рұқсат етiледi. Қосымша және қолданылған әдебиеттер тізбегін тезіп өткен нөмірлеуге қосу қажет.

Орындалған және тиісті бейнемен рәсімделген  курстық жұмыс жетекшіге тексеріске көрсетіледі. Тексеріс уақыты 5-7 күн. Жұмыстың тексерілген нәтижесі бойынша, жағымды  пікір алған жұмыс, қорғауға жіберіледі және студентке қайтарылады. Егер қорғауға жіберілген курстық жұмыс жетекшіден ескертулер алса, онда студент оны ескеруге міндетті және жұмысты көшіріп алмай, оған қажетті өзгертулер, анықтамалар, толықтырулар енгізу керек. Осы  талаптарды сақтамаған жағдайда курстық жұмыс қорғауға жіберілмейді. Қорғауға жіберілмеген курстық жұмыс, қайта өңделіп және қайта жазылады.

Курстық жұмыстың қорғалуы, студенттің орындауында жұмыстың мазмұның және оның сұрақтарға жауаптарын қадағалайды. Қорғауға 7-10 минут беріледі, осы уақытта студент жұмыстың негізгі  мазмұның, тұжырымдамаларды және сөйлемдерді  баяндауы керек. Курстық жұмысты қорғауға міндетті талап қойылмайды.

Курстық жұмыстың бағасы студентпен сөйлескеннен кейін және түсініктеме хаттаннан кейін қойылуы мүмкін.

Курстық жұмыс дифференциалдалған бағамен бағаланады. Курстық жұмыс қорғалып біткенде студентке баға сол күні қойылады.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4. КУРСТЫҚ ЖҰМЫСТАРДЫҢ ТАҚЫРЫПТАРЫ

 

  1.  Қазіргі микроэкономика: мақсаты, методологиясы, тапсырмасы.

2. Сұраныс пен ұсыныс теориясының негіздері.
3. Нарық құрылымы және бәсекелестік стратегия.
4. Жетілген бәсекелестік нарығы. Жетілген бәсекелестік жағдайында пайданы максимизациялау.
5. Бәсекелестік емес нарықтардың мінездемесі.
6. Экономикалық табиғат және монополия түрлері. Монополия жұмысын реттеу.
7. Монополиялық бәсекелестік және олигополия.
8. Олигополия: фирмалардың стратегиялық ара қатынасы және оның модельдері.
9. Сыртқы эффект теориясы.
10. Өндіріс шығындары: құрылымы және түрлері. Ұзақ мерзімді және қысқа мерзімді өндіріс шығындары.
11. Өндіріс теориясының негіздері. Өндірістік функцияның типтері.
12. Өндіріс факторларының нарығындағы тепе-теңдік.
13. Нарықтың құрылымдары: түрлері және анықтаушы белгілері.
14. Экономикалық икемділік түсінігі, түрлері және қасиеттері.
15. Монополиялық бәсекелестік және олигополия.
16. Тұтынушы тәртібінің теориясы. Тұтынушы талғамы.
17. Курно дуополия моделі.
18. Монополия және монопольдік басқару. Монопольді басқарудың әлеуметтік шығындары.
19. Нәтиженің анықталмаған жағдайында таңдау. Тәуекел активтеріне сұраныс.
20. Еңбек нарығының ерекшеліктері. Жетілген бәсекелестік жағдайындағы еңбек ақы.
21. Капитал нарығы. Инвестиция. Инвестицияны есептеудегі дисконтттау.
22. Жалпы тепе-теңдік және экономикалық әл-ауқат.
23. Жер нарығы. Экономикалық рента.
24. Пайдалылығын өлшеу кезіндегі бағыт ординалистік және кардиналистік. Госсен заңдары.
25. Өндіріс технологиясын таңдау. Техникалық және экономикалық тиімділік.
26. Асимметриялық ақпаратты нарықтар.
27. Қоғамдық игілік және қоғамдық таңдау теориясы.
28. Нарық экономикасының құқықтық аспектілері. Коуз теоремасы.
29. Тепе-теңдік тұрақтылығы: Л. Вальрас және А.Маршалл бойынша.
30. Тұтынушы тәртібінің заңдылықтары. Алмастыру және табыс эффектісі. «Гиффен парадоксін» шешу.
31. Жалпы тепе-теңдік және экономикалық тиімділік.
32. Парето тиімділігі және  экономикалық әл-ауқат.
33. Нарықтан тыс әсерлер және қоғамдық игіліктер.
34. Экономикалық игілік өндірістері. Шекті өнімділіктің кемімелі заңы. Пайданы максимизациялау ережелері.