Қазақстан Республикасының инвестициялық саясаты

Автор работы: Пользователь скрыл имя, 03 Октября 2012 в 19:27, курсовая работа

Краткое описание

Қазіргі кезде Қазақстанда жүзеге асырылып жатқан инвестициялық процесс әлеуметтік – экономикалық дамуымыздың негізгі алғы шартына айналып, еліміздегі реформаларды табысты іске асырудың басты себебі болып отыр. Инвестициялар кез – келген ұлттық экономиканың маңызды да қажетті қоры болып саналады. Инвестициялық жобаларды іске асыру өндірісті жетілдіріп, сатылатын тауарлардың сапасын арттыру онымен қоса жұмыс орындарының көбейіп, тұрғындарды еңбекпен толығымен қамтамасыз етуге, сөйтіп халқымыздың өмір деңгейінің өсуіне мүмкіндік береді. Сонымен, елімізде жүргізіліп жатқан инвестициялық процесті экономикалық пайда кіргізіп, әлеуметтік саланың өркендеуіне жағдай жасайтын қызмет деп қарастыруымыз керек.

Прикрепленные файлы: 1 файл

КР инвестициялық саясаты.docx

— 86.62 Кб (Скачать документ)

Инвестицияларды кейде капиталды  салымдар ретінде қарастырады. Осындай қате түсінік, инвестициялық ресурстарды пайдалану объектілері толық анықталмағандықтан туындаған. Егер де олар тек жай және ұлғаймалы ұдайы өндірістің негізгі қорларына бағытталса, инвестиция түріндегі капитал салымдары құрылыс - монтаж жұмыстары, сатып алынған құрал-жабдықтар және тағы басқадай шығындар құны енеді. Сондықтан инвестиция түсінігі капиталды салымдар мәнінен кең ұғым болып табылады. Бұл түзетудің маңыздылығы "юридикалық тұлғалар, азаматтар мен мемлекеттің инвестицияларды жүзеге асырудағы тәжірибелік іс-әрекеттер жиынтығы" түсінігіндегі инвестициялық іс-әрекет мәнін түсінуге қажет. Оларды жүзеге асыру инвестициялық сфералардың:

  • инновациялық,
  • капиталды құрылыс,
  • қаржы капиталын әр түрлі формада колдануға іске асады.

Инвестицияны тар мағынадағы анықтамасын  капитал құнын сақтау мен оны  өсіруді қамтамасыз ететін, пайда, басқаша  айтканда оң табыс көлемін әкелетін капитал орналастыруын айтуға болады. Бос ақшалай қаражаттар инвестиция емес өйткені ақшаның құндылығын ицфляция азайтуы мүмкін және ол ешқандай табыс акелуін қамтамасыз ете  алмайды. Егер осы соманы жинақтау банкісіне  салынса, оны инвестиция ретінде  қарастыруға болады. Өйткені осы  салым кепілденген табыс береді. Көбінесе инвсстиция деп - пайда, табыс  пен әлеуметтік қажеттіліктерді  алу мақсатындағы кәсіпкерлік іс-әрекет пен әртүрлі экономика салаларының  объектілеріне салынатын мүліктік және интеллектуалды құндылықтардың барлық түрлері түсіндіріледі инвестиция құрамына ақшалай қаржылар, мақсатты банк несиелері акциялар мен басқадай құнды қағаздар, қозғалмалы және қозғалмайтын (ғимараттар, құрал-жабдықтар және тағы басқалары) мүлік, жерді пайдалану  құқығы. табиғи ресурстар, мүліктін құқықтар және тағы басқалары кіреді.

Инвестицияның экономикалық мағынасындағы  анықтамасында оны "тірі және затталған  еңбектің өндірістін қуаттарды жасақтап, оның көмегімен өндіріс үрдісінде  тірі еңбек тұтынуына қарағанда  косымша құнды өндіруге бағытталған  салымдар үрдісі". М.И.Кулагин инвестиция дегенде ұлттық экономиканың өндіріс, көлік, ауыл шаруашылығы мен басқа  салаларға, ұзақ мерзімді пайда алу  мақсатында салынған қаржыларды түсінуді ұсынады.

Дж.М.Кейнс пікірінше инвестиция дегеніміз, капиталды мүліктің осы  кезендегі өндіріс әрекеті нәтижесіндегі  құндылықтың өсімі немесе ұлттық табыстың тұтынылмаған бөлігі.

2005 жылы Қазақстан Республикасындағы  инвесгициялық қызметтің нәтижесі - қаржы емес активтерге жұмсалған  1307,2 млрд. теңге инвестицияны шеру  болды, мұның 1100 млрд теңге  инвестициясы негізгі капиталға  жұмсалған. Қаржы емес активтерге  жұмсалған инвестициялардың жалпы  көлеміндегі негізгі капиталға  жұмсалған инвестициялардың үлесі  84,2 % қүрады.

Негізгі капиталға жұмсалған  инвестициялар  көлемі  2003 жылғымен салыстырғанда   10,6 % (2004 жылы 44,7 % , 2005 жылы 48,5 % ,  2006 жылы 33,0%) өсті.

2003 жылдың  деңгейіне қарағанда негізгі   капиталға жұмсалған инвестициялардың  өсуі республикадағы 14 облыстың  онында және Алматы, Астана қалаларында  байқалды. Көлемнің едәуір өсуі  Қызылорда (1,9 есе), Ақмола (1,2 есе)  облыстарында және Алматы қаласында  (1,2 есе) байқалды. Негізгі капиталға  жұмсалған инвестициялардың 13 - 1 % шегінде  өсуі Батыс қазакстан, Қарағанды,  Қостанай және Атырау облыстарында, Астана қаласында байқалды.

Негізгі капиталға жұмсалған инвестициялардын өңірлік құрылымындағы көлемнің жартысынан астамын (53,1 %) республиканың  батыс өңірлеріндегі кәсіпорындар (Атырау облысы - 22,2, Батыс Қазақстан - 18,0 %, Ақтөбе - 7,5 %, Маңғыстау -5,4%) игерген. Мұнда, Алматы (13,9%) және Астана (9,3 %) қалаларының  үлесі басым.[Қосымша В]

Негізгі капиталға жұмсалған инвестициялар  көлеміндегі ірі кәсіпорындардың  үлесі - 47,0%, орташаларынікі - 27,9%, шағындарынікі - 23,9%, халық үлесі -1,2% құрады.

Негізгі капиталға жұмсалған инвестициялардың түрлік құрылымына сәйкес тұрғын емес үйлер мен ғимараттарға кеткен шығындардың  үлесі 45,0% құрады, бұл 2004 жылғы көрсеткіштен 9,6 пайыздық пункте артық. Тұрғын үйлерге  салынған салымның үлесі 0,6 пайыздық пункте өсіп, 4,8% құрады. Машиналарға, жабдыққа, құрал-сайманға, керек-жарақтарға кеткен шығындардың үлесі 1,6 пайыздық пунктке  төмендеді.

Негізгі капиталға жұмсалған басқа  шығындар 131 млрд. теңгені құрады, оның 89,1% геологиялық барлауға жұмсалған.

Негізгі капиталға жұмсалған инвестициялар  көлемінің жартысынан астамын меншіктін  жекеше нысанындағы кәсіпорындар жүзеге асырған (54,2 %) (2004жылы 54,3%). Шетелдік меншік кәсіпорындарының үлесі 2004 жылмен салыстырғанда 0,5 пайыздық пунктке төмендеді. Мемлекеттік  кәсіпорындар үлесінің 0,6 пайыздық пунктке  өсуі, басымдығы экономика салалары: көлік коммуникациялық кешенді  нығайту және дамыту, аграрлық - өнеркәсіптік кешенді қолдау және ауыл инфрақұрылымын дамыту, сумен жабдықтау, экология, әлеуметтік секторды дамыту жекеше бизнес үшін тартымсыз болып табылатын  Мемлекеттік инвестициялар бағдарламасын  іске асырумен байланысты.

Негізгі капиталға жұмсалған инвестициялардың салалық құрылымы 2004 жылмен салыстырғанда  аздаған өзгерістерге ұшырады. Негізгі  капиталға жұмсалған инвестициялардың жалпы көлеміндегі ең көп үлес салмақ бұрынғысынша кең өндіру өнеркәсібіне (41,5%), өңдеу өнеркәсібіне (9,4%), көлік  және байланысқа (11,1 %) келеді.

Кең өндіру өнеркәсібінде негізгі  капиталға жұмсалған инвестициялардың барлық көлемі дерлік шикі мұнай мен  табиғи газ өндіруге және осы салаларға  қызмет көрсетуге келеді (93,8 %).

Өңдеу өнеркәсібі салалары арасында металлургия өнеркәсібінің үлесіне  ғана негізгі капиталға жұмсалған  инвестициялар көлемінің 44.4 % тиеді.Көлік және байланыста негізгі капиталға жұмсалған инвестициялардың елеулі үлес салмағы құбырлармен айдауға (42,3 % ), әуе көлігіне (15,4 %) және электр байланысқа (19,8 %) келеді.

Негізгі капиталға жұмсалған инвестициялардың үлес салмағы жылжымайтын мүлік  операцияларымен, жалға берумен  және тұтынушыларға қызмет көрсетумен (12,6%) байланысты қызмет түрлерінде елеулі, мұньң 68 % геологиялық барлау мен  іздестіруді жүзеге асыратын кәсіпорындардың  үлесіне тиеді.

Негізгі капиталға жұмсалған инвестициялардың көлемі ауыл шаруашылығында бұрынғысынша мардымсыз (1,3 %).

Білім беру мен денсаулық сақтаудағы инвестициялық белсенділік денгейі  әлі төмен қалпында. Бұл салалардың негізгі капиталға жұмсалған  инвестициялардың жалпы көлеміндегі  үлес салмағы тиісінше 0,7 және 0,4 % кұрады.

Негізгі капиталға жұмсалған инвестициялардың көлемі де табиғат қорғау шараларына мардымсыз болды (2,0%). Негізгі капиталға  жұмсалған инвестициялардың жалпы  көлемінде үйлер мен ғимараттарды күрделі жөңдеуге кеткен шығындар үлесі 13,3 % құрады, бұл 2004 жылғы көрсеткіштен 4,2 пайыздық пунктке артық. Күрделі  жөндеуге кеткен шығындардың жалпы  көлемінен үйлер мен ғимараттарға - 52,3 %, машиналар мен жабдықтарға  кеткен шығындар - 47,7% құрады.

Негізгі капиталға жұмсалған инвестицияларды  қаржыландыру көздерінің құрылымында  меншікті және сырттан тартылған  қаражаттың ара салмағы сақталады. Басым қаржылаңдыратын көз ретінде  кәсіпорынның меншікті қаражаты қалады, оның негізгі капиталға жұмсалған  инвестициялардың жалпы көлеміндегі  үлесі 55,2 % (2004 жылы 59,3 % ) құрады. Сонымен, меншікті қаражат экономикалық қызметтің  мына түрлерінде: темір кеңін ашық әдіспен өндіруде; ағашты өңдеу және жиһаздан басқа ағаш пен тоздан жасалған бұйымдар өндіруде; қағаз массасын, қағаз, картон және осылардан жасалған бұйымдар өндіруде; кокс, мұнай өнімдерін  және ядролық материалдар өндіру мен темір жол көлігін шығаруда негізгі капиталға жұмсалған  инвестицияларды қаржыландырудың  бірден-бір көзі болды. Меншікті қаражаттың едәуір үлес салмағы киім өндіру, үлбір  өндеу және бояу; химия өнеркәсібі, темекі өнімдерін өндіру, электр энергиясын өндіру және бөлу, металлургия өнеркәсібі, уран және торий кеңдерінен басқа  түсті металл кеңдерін өндіру бойынша  кәсіпорындарда және құрылыс қызметін жүзеге асыратын ұйымдарда байқалды (98,5 - 83,2 %). 2005 жылы инвестициялық мақсаттарға  жұмсалған меншікті қаражаттың едәуір бөлігі бөлінбеген табыс есебінен қаржыландырылды (89,6%). Негізгі капиталға жұмсалған  инвестицияларды қаржыландыруға жұмсалған  амортизациялық аударымдар 5,5 % құрады. Маңызды бөлігі - кәсіпорынның жұмыстарды іске асыру мен қызмет көрсетуден түскен айналым қаражаты болып табылатын  меншікті қаражаттың басқа түрлері 4,9 % құрады. Сырттан тартылған қаражат  құрылымында бюджет қаражатының  үлесі 2004 жылғымен салыстырғанда 1,5% өсті, бұл республикалық инвестициялық жобаларды іске асыру үшін республикалық бюджеттен қаражат бөлуге байланысты. Отандық банктердің және өзге де қаржыландыру көздерінің кредиттер үлесі тиісінше 2,7 және 0,6 % есті. Шетелдік банк кредиттері үлесін 5,7 % темендегені, басқа шетелдің қаражаттың 5,0 %  өскені байқалды.[Қосымша Г]

Негізгі капиталға жұмсалған инвестицияларды  қаржыландыруға жұмсалған қаражаттың жалпы  көлеміндегі сырттан тартылған  қаражаттың үлкен үлес салмағы геологиялық  барлау мен іздестіруді жүзеге асыратын кәсіпорындарда (94,6%), мемлекеттік басқару  ұйымдарында (90,2 %), былғары және одан жасалған бұйымдарды өндіру, аяқкиім  өндіру бойынша кәсіпорындарда (81,5%), денсаулық сақтау ұйымдарында (78,2%) және газ тәріздес отынды өндіру мен  бөлу бойынша кәсіпорындарды (77,7%) байқалды.

2004 - 2005 жылдары негізгі капиталға  жұмсалған инвестициялар көп  жағынан шетелдік қаржыландыру  көздерін тарту есебінен қаржыландырылып  келсе (тиісінше 65 және 59%), енді 2006 жылдан  бастап инвестициялық мақсаттарға  жұмсалған ішкі ресурстар шетелдік  салымдардан басым түскенін айта  кеткен жөн. Сонымен, 2004 - 2005 жылдары  негізгі капиталға жұмсалған  ішкі инвестициялардың үлесі  тиісінше 55 және 56 % құрады.

Қаржы емес активтерге жұмсалған инвестициялар  құрылымындағы өндірілмеген материалдық  және материалдық емес активтерге кеткен шығындар үлесі мардымсыз (мұнда  тегі табиғи активтерді, патент, лицензия, тауар белгілерін, тауар маркаларын және тағы басқаларын сатып алуға  кеткен шығындар кіреді) және 0,3% кұрайды.

Жоғарыда айтылғандардың барлығы  экономиканын өсуі мен капиталдың корлануының  негізгі көрсеткіші - негізгі капиталға  жұмсалған инвестициялар көлемінің  өсумен сипатталатын экономикалық өсу  үрдісінің дамуын көрсетеді. Мемлекеттік  инвестицияларды тиімді пайдалануға, ішкі жинақ ақшаны жұмылдыруға, тікелей  отандық және шетелдік инвестициялар  түсімін ынталандыруға бағытталған  Қазақстан Республикасы Үкіметінің жоспарланған бағдарламасын іске асыру - болашақта инвестшшлық қызметте оң үрдістерді сақтауға мүмкіндік береді.[18;16-19] 

 

    1. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТТІ ҚАРЖЫЛАНДЫРУ БАРЫСЫНДА ТАРТЫМДЫ РЕСУРСТАРЫНДА КЕЗДЕСЕТІН МӘСЕЛЕЛЕР МЕН ШЕШУ ЖОЛДАРЫ

 

  • Қазақстан Респулликасының инвестициялық қызметті қаржыландыру барысында кездесетін мәселелер
  •  

    Инестициялық  саясатта кездесетін мәселелердің бірі: Осыдан бірер жыл бұрын «Қазақстан тарихында балмаған ірі ұтылыс» деген мақала Караван газетінде жарық көрді.

    «На этой неделе руководитель одиой из нацкампаний оставил в Алматинском казиио 430 тысяч долларов» деп жазыпты газет. Инвесторлар сияқты миллиардтаған қаржы салатын шетелде тұратын немесе Қазақстанда тұратын отандастарымыздың ішінде Қазақстан экономикасының өркендеуіне ықпал ете алатындай бай адамдар бар ма ? Жоқ қой. Бұл шыңдық. Біздің жас түркілердің де қалай байығанын білеміз. Әкелерінен қалған байлығы жоқ екенін, бесіктегі ана сүтін еметін баладан бастап, пайғамбар жасынан асқан кәріге дейін біледі. Мысалы, өнеркәсібі дамымай мешеулеп қалған, экалогиясы құрып біткен Қызылорда облысына Канададан келген «Харрикейн-Құмкөл» (қазіргі аты Рetro Kаzакshan) кампаниясы облыстық бюджетке ақша құймаса не болар еді? Мәселен, «Испат-Кармет» пен Харрикейнді жас түрік пен бұрынғы бір партократ алсын-ақ дейік. Екі облыста да бұрынғы байланыстың үзілуі кесірінен кәсіпорындар тоқтап жатты, он мыңдаған адамдар жұмыссыз ақшасыз қалды. Облыстардың қарыздары шаш-етектен, ол тіпті, жылдан-жылға өсе түсті. Соның кесірінен бюджетке салық түспей қойды. Қарағанды облысында 1 млн 400 мыңдай, Қызылорда облысында 603,8 мыңдай халық бар. Президенттің алдында үлкен жауапкершілік тұрды. Қалайда жаңа жүйеге көшіп, осы тығырықтан өте қысқа мерзімде шығып кетуді көздеді. Ол ушін екі облысқа тек қана инвестиция —  шетелдің капиталы ауадай қажет еді. Бұл кезінде өте дұрыс қабылданған шешім екенін өмірдің өзі көрсетіп отыр емес пе?

     Әлгі екі облыстағы компанияны қазіргі жағдайға жеткізу үшін , енді оған миллиардтаған ақша, жаңа көзқарас, жаңа менеджмент, озық техналогиялар керек емес пе? Оған миллиардтаған қаржыны қайдан алады ? Біреуі өзміздің коммерциялық банктен алса, екіншісі облыстағы банктен алуы керек. Өздерінде сонша ақшаның жоқ екені рас қой. Өзіміздегі банктен ақша алғанан гөрі мемлекетке шетелден өзімен бірге ақша алып келген капиталистер тиімді емес пе? Алғашқы жылдары біздің банктерде ондай қаржы жоқтың қасы еді. Қазақстанға ірі қаржының екі-ақ рет түскенің білемін:

    1.Елбасы  қаржыға амнистия жариялағаннан  кейіп, 100 қалталы қазақтың шетелге  тыққан 500 миллион долларын зорға  дегенде қайтардық.

    2. Гиппер  инфляция кезінде қазіргіАлматы.  қаласының әкімі И.Н.Тасмағамбетов мырза «Қара-Шығанақ» кең орнына түскен 600 миллион долларды Елбасының атынан бюджетке аударғанын бүкіл халық алдында айтты.

    Сондықтан мемлекеттік  мүддені бірінші орынға. қойып, барды  бар, жоқты жоқ дегенміз жөн шығар.

    Инвестициялық іс-әрекет әлеуметтік факторларды ескере отатрып реттелінбесе, онда ол жалпы дағдарысқа апаратын негізгі себептердің біреуі болып  табылады. Сондықтан да экономиканы, соның ішінде ннвестицияны әлеуметтік тұрғыдан талдап, соның негізінде "әлеуметтік және экономикалық кұрылымдарды қатер  қалыптастырып, ескеріп отырғанда  ғана дүниежүзілік және аймақтық дағдарыстардан құтылуға болады. Инвестицияның жоғарғы  қарқынмен дамуының, жақсы экономикалық көрсеткіштердің халықтың әл-әуқатына тікелей әсері мол. Бұған дәлелді  инвестициямен жан-жақты қамтылған  батыс аймақтардан көптей көруге болады. Мысалы, Маңғыстау облысындағы "Өзенмұнайгаз" кәсіпорны мен  Өзен әкімшілігі арасында 2004—2006 жылдарға арналған екіжақты келісімшарттың негізінде  әлеуметтік инфрақұрылымды қаржыландыру көздері анықтальгп, іске асырылып жатыр.  Яғни инвестициялардың тартымды екенін ескере отырып, әлеуметтік саланы, инфрақұрылымды дамытуға бағытталған  инвестицияларды тартуды қолға  алу керек. Бұл мәселеде, яғни экономиканың әлеуметтік бағыттылы-ғын күшейтуде  мемлекеттің ролі ерекше.[7;14]

    Әлеуметтік  жобалар тез кайтарымды және де табысты  жобаларға жатпайды. Сондықтан да бұл саладағы жобаларды кепілдік беру арқылы, бюджеттен қаржы беру арқылы жүзеге асыру кажет.  

      Әлеуметтік  жобаларды қаржылаңдырудың бір  түрі - ол мемлекеттік несиелендіру. Қазақстан Республикасының заңдарына  сәйкес органдары тек қана  аймақгық парлар бойынша тікелей  карызы бар. Осы жоспарларға  жергілікті атқарушы оргаңдардың  карыз алу негізінде каржжыландыруды  көздейтін жобалар қамтылады.  Бұл қарыздарға жергілікті бюджет  кепілдік береді.

    Информация о работе Қазақстан Республикасының инвестициялық саясаты