Террористтік әрекет қауіпі төнгендегі халық міндеті

 

 

Террористтік әрекет қауіпі төнгендегі халық міндеті

 

 

       Төтенше жағдайлар тізбегінде, әсіресе, адамдардың алдын-ала мақсатты ойластырылған әрекетімен туғызылған қайғы-қасіреттер ерекше орын алады. Мұндай іс-әрекеттер көбінесе зорлық-зомбылықпен байланысты және терроризм деген атау алған.

 

 

     «Терроризм» сөзі қоқыныш пен үрей туғызады. Терроризмге тән сипат терроршылардың өз мақсаттарын жүзеге асыру үшін қорқыныш, үрейді, көбінесе, еш кінәсіз адамдарды жоюды қолдану болып табылады.

 

 

   Терроризм біздің дәуіріміздің  бірінші  ғасырынан белгілі және адамзаттың барлық тарихының көлемінде жүзеге асырылып келеді. «Терроризм» ұғымының өзі латынның «террор» сөзінен туындап, қорқыныш, үрей деген мағынаны  білдіреді.

 

 

Террористтер өз мақсаттарын жүзеге асыру үшін қолданатын әдістері түрленіп, өзгеріп келеді. Тарихи болып есептелетін өлім, жарылыс, тұтқынға алу секілді әдістерден басқа химиялық және биологиялық құралдар қолданылады. Террористтік мақсаттарда ядролық қару мен технологиялық терроризмнің басқа түрлерін қолдану мүмкіншілігі шындыққа айналып келеді.

 

 

Жарылыстың қауіп-қатерлері туралы келесі белгілер бойынша пікір айтуға болады: 

 

• белгісіз орамның немесе қандай болмасын бөлшектің машинада, сатыда, пәтерде бар болуы және т.б.;
• тартылған сым, бау;
• машинаның астынан салбырап тұрған өткізгіш немесе айырғыш лента;
• кіреберістегі есік алдынан, пәтер алдынан, машинадан табылған бөгде қолдорба, портфель, қорап, қандай болмасын зат.

 

 

 

Жарылғыш құрылғыны жарамсыздандыруда:

 

 

• «102» телефонына ІІБның кезекшісіне болған жағдайды хабарлау;
• ахуалды анықтау (жарылыс орны, зардап шеккендердің бар болуын, жану бар-жоқ екенін және т.б.);
• балаларды мектептен, адамдарды ұйымдардан эвакуациялауды ұйымдастырыңыз (қолдағыны тексеру арқылы және балаларды орналастыру, ұйымдардың басқаруымен оларды ата-аналарына жөнелту);
• зардап шегушілерді шығару және оларға қызметшінің күштерімен көмек ұйымдастыру. Зардап шегушілердің жиын орынын орнату;
• өрт сөндірушілер, жедел жәрдем, ІІБ наряды, Төтенше жағдайларды ұйымдастыру қызметкерлерінің кездесулерін ұйымдастыру және оларға мыналарды хабарлау:
• зардап шегушілердің бар екенін және орналасу орындарын;
• зардап шегушілердің шамамен орындары және жарылғыш құрылғыны жарамсыздандыру орны нұсқауы бар мектептің, ұйымдардың, үй-жайлардың орналасу жоспарын тапсыру;
• қолдағы бар басқа мәліметтер;
• жарылыс құрылғыларын жарамсыздандыруда кім зақымданғанын айқындау және ол жайлы ата-аналары мен бауырластарына хабарлау;
• тергеу әрекетін өткізуде ІІБның қызметкерлеріне мүмкіндігінше көмек көрсету.

 

 

 Телефон арқылы қауіпті жарылыс жайлы мәлімет алғандағы әрекеттер.

 

 

ҚР Қылмыстық кодексінен үзінді:

 

• 233-бап. Дайындалып жатқан жарылыстарды біле тұра жалған мәлімет беру, өртеу немесе адам өміріне қауіп тудыратын өзге әрекеттер, мүліктік зиян келтіру немесе басқа қоғамдық қауіпті зардаптарды бастау ─ 200-500 айлық есепті көрсеткіш мөлшерінде айыппұлмен, немесе еңбекақы мөлшерінде, немесе сотталғанның 2-5 ай аралығындағы басқа кіріс көздерімен, немесе 1ден 2 жыл аралығында түзету жұмыстарымен, немесе 6 ай мерзімінде тұтқынға алу, немесе 3 жыл бас бостандығынан айыру түрінде жазаланады.

 

 

Азаматтардың әрекеттері:

 

• әңгімені сөзбе-сөз есте сақтауға және оны қағазға түсіріп алуға тырысыңыз;
• әңгіме барысында жынысын, жас шамасын және сөйлеу ерекшеліктерін белгілеңіз.
• Мысалы:
• дауысы - қатты-жай, төмен-жоғары;
• сөйлеу екпіні - тез-баяу;
• айтылысы - анық-бұрмаланған, кекештенген, акцентпен және т.б
• кез келген жағдайда әңгіме барысында келесі сұрақтарға жауап алуға тырысыңыз:
• бұл адам кімге, қайда, қандай № хабарласып тұр?
• қандай нақты талаптарды алға тартады?
• талаптарды өзі жеке қояды ма немесе дәнекер ретінде әрекет етуде ме?
• жарылыс қай уақытта жүзеге асырылуы мүмкін?
• жарылғыш зат қайда орнатылған?
• жарылғыш заттын сипаты
• басқа жерлерде жарылғыш зат бар ма

 

 

    Сұрақтарды асығыссыз, сабырлы бір қалыпты дауыспен, телефон лаңкесімен әңгімелескендей болып, ашуландырмай және мүмкін болғанша толық жауаптар алатындай қойған жөн

 

 

• Қоңырау қай жерден шалынғанын аңықтау үшін әңгімені мүмкін болғанша ұзақ уақытқа созуға тырысу;
• Егер мүмкіндік болса әңгіме барысында басшылыққа хабарлау, егер ондай мүмкіндік болмаса – лаңкеспен сөлесіп болған кезде;
• Әңгіме және оның мазмұны жайында ақпаратты таратпау. Ол ақпаратқа ие адамдар санын барынша шектеу;
• Автоматты номер аңықтағыш болған жағдайда аңықталған номерды дәптерге жазып алу;
• Магнитты таспа қолданылған жағдайда әңгіме жазылған таспаны бірден алып, оны сақтау шараларын қолдану, басқа таспа орнату.
• Әнгімелесіп болған соң телефон тұтқасын бірден қоймаған абзал. Егер басқа телефон болмаған жағдайда тұтқаны қойып, сол телефонмен басшылыққа хабарлагау керек.

 

 

Кепіл тұтқынға түскен жағдайдағы кеңестер

 

• Тыңдаушылар арасында сұрастыру жүргіземін, жетекші сұрақтар қоямын. Мысалы, Егер олар қандай да біір жағдайда тұтқынға түскен болса қандай әрекет жасайды. Өмірден мысал келтіруді сұраймын, және егер сіз дұрыс әрекет етсеңіз жан түршігерлік оқиғаны болдырмау мүмкін бе?

 

 

• Егер сіздің әріптесіңізді немес басқа да бір адамды кепіл тұтқынға алған болса сіз бұлжытпай келесі іс-әрекеттерді жасауыныз қажет:

 

 

• Басшылық пен жоғарыда айтылған инстанцияларға хабар беру;
• Өзіңізге зиян келтірмеу үшін және қару қолдануға ұрындырмау үшін өз бастамаңызбен лаңкестермен келіссөзге шықпау;
• Қажет болған жағдайда лаңкестердің талаптарын орындау, егер олар басқа адамның өмірі мен деңсаулығына зиян келтірумен байланысты болмаса;
• Өз өміріңіз бен айналадағы адамдардын өмірін қауіпке ұшыратпау үшін тұтқындаушыларға қарсы шықпау.
• Егер лаңкестер басқа адамның өмірі мен деңсаулығына зиян келтірумен байланысты әрекет жасауды талап етсе өзіңіздің бұл мәселедегі құзырсыздығынызға желеуретіңіз

 

 

Назарларыңызға рахмет