Материалдық емес активтер есебі

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Қорытынды

 

 

Материалдық емес активтер актив ретінде болашақта экономикалық олжа әкелетін активтер ретінде танылады. Өз кезегінде, материалдық емес активтердің құны, активтердің белсенді нарығы бар кезде ғана дұрыс анықталуы мүмкін; кез келген уақытта мәміле жасауға ынта білдіруші сатып алушы мен сатушыны табуға жөне бұндай кезде сатылатын және сатып алынатын тауардың бағасы да халық үшін қолайлы болады.

Біршама материалдық емес активтердің белсенді нарығы болмайды, өйткені олар өте сирек кездеседі, мысалға, тауар белгілері, басылым атауы, кино мен музыкаға берілген авторлық құқықтары және бір актив үшін төленген сомасы, осы тәріздес басқа активтің құнын өлшеу үшін, негіз бола алмайды.

Сондықтан көптеген материалдық емес активтердің құнын, әдетте, екі жақтың келісімі бойынша анықтайды.

Материалдық емес активтер танылған кезеңінен бастап бастапқы құны бойынша бағаланады. Материалдық емес активтердің бастыпқы құны олардың алынған тәсіліне байланысты болып келеді: сырттан түссе (сатып алынған бағасы, ұйымдар бірлестігінің күшімен; айырбастау аркылы немесе мемлекеттік субсидияның есебінен) немесе шаруашылық жүргізуші субъектінің өз күшімен жасалса.

Құн қағидасына сәйкес, материалдық емес активтер сатып алынған кезде сол құны бойынша көрініс табуы тиіс. Сатып алу құнына сатып алумен байланысты барлық шығындар енгізіледі, соның ішінде сатып алынған бағасы, тасымалдау шығыны және т.б.

Егер де материалдық емес активтер бартерлік (айырбас) негізде алынса, онда олардың, бағасы нарықтық құн немесе осы тәріздес материалдық емес активтер құны бойынша анықталады. Егер материалдык емес активтің бастапқы құны несие есебінен алынса, онда сол несие үшін төленетін пайыз бастапқы құнына қосылмайды, ал ол кезендік шығысқа жатқызыдады. Егер материалдық емес активтің бастапқы  құны мемлекеттің есебінен тегін (немесе номиналды атаулы, немесе   мемлекеттің субсидиясының  есебінен) алынса, онда ол сату немесе белсенді нарықтағы   материаддық емес активтерінің тап осы түрінің құны бойынша танылады.

Материалдық емес активтердін түсуі мен шығарылуы «Материалдық емес активтерді қабылдау – беру актісімен» рәсімделеді. Актіде материалдық емес активтердің түрі дәл аталады және кәсіпорынға берілген күні (кәсіпорында жасалған күні), объектінің сипаттамасы, оның бастапқы құны, амортизация нормасы және басқа қажетті мәліметгері көрсетіледі.

 Материалдық емес активтерді  қабылдап алу жөніндегі акті  әрбір объектіге  бір данадан толтырылады. Бірнеше біртектес материалдық емес активтерді қабылдау жөніндегі ортақ акт жасауға болады. Акт материалдық емес активтердің объектісі, оларды пайдалану тәртібі немесе кәсіпорынның мүліктік құқықтарын растайтын құжаттармен қоса бухгалтерияға беріледі, оған бас бухгалтер қол қояды және кәсіпорынның басшысы бекітеді. Материалдық емес активтерді басқа да кәсіпорынға бергенде (сату, тегін беру) акт екі дана етіп жасалынады: беруші және алушы кәсіпорын үшін.

Серіктестік заңды тұлға құқығына ие, яғни, ол оқшауланған мүлікке және мүліктік емес жеке құқықтарға ие бола алады, азаматтық қатынастарға түсуге, міндеттерге ие болуға, сот не төрелік орындар немесе аралық соттарда талапкер не жауапкер болуға құқылы.

Бухгалтерлік есепті жүргізу барысында, әр жұмысшы өз міндеттерін атқарады. Сол міндеттер «Электрик инженеринг Актобе» ЖШС-дегі есепшілердің міндеттері қалай болатынын, яғни есепті, айлық қорытындыларды, әр түрлі бухгалтерлік жазуларды кім және қай есепші қай уақытта тапсыратыны, одан басқа тағы жұмыстарды қалай орындалатыны сипатталды.

Ал, екінші бөлімде ««Электрик инженеринг Актобе» ЖШС -дегі аудиттің жүргізілу тәртібі, маңыздылығы жүргізілу тәртібі, тексеру тәртібі және қаржылық қорытындыларының аудиті қарастырылды.  Бұл  есеп  формасын  таңдауда  көрінеді: журнал-ордерлі, мемориалды – ордерлі,қарапайымды, сонымен  қатар  қолданыстағы  регистрлер  тізімінде, олардың  құрылуында, кезектілігінде  және  оларда  жазу  жүргізу  тәсілінде

Қорытындылай келе, «Электрик инженеринг Актобе» ЖШС -де  есеп жүргізген кезде есепші мамандарына жаңа бағдарламалармен жұмыс жасағаны және компьютерлік технологиямен қамсыздандыру деген ұсыныс жасауға болады.

Осы жоғарыда айтылған жағдайлармен ұсыныстарды ғылыми эксперименттермен және  шет ел тәжірибесімен бөлісіп, дұрыс қаралса кәсіпорынның қаржылық жағдайы және бухгалтерлік есеп қызметі нарықтық экономика жағдайында елеулі жетістіктерге қол жеткізеді.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

 

 

1. ҚР «Аудит қызмeттeр туралы» заңы 05.05.2010ж
2. ҚР «Бухгалтeрлік жәнe қаржылық eceп туралы» заңы 28.02.2010ж
3. ҚР «Бюджeткe төлeнeтін cалықтар жәнe баcқада міндeттeмeлeр туралы» Кoдeкc 12.06.2011ж  13.02.2011ж.
4. ҚР «Қаржы миниcтрлігінің Бухгалтeрлік eceп әдіcтeмecі жәнe аудит Дeпартамeнті. Бухгалтeрлік eceптің cтандарты жәнe әдіcтeмeлік ұcынымдары.» Алматы : 2009ж
5. Халықаралық Қаржылық Еceп Стандарттары
6. Жаңа жұмыc шoт жocпары 26.12.2007ж
7.    Камышакoва П.И Камышакoв А.П. «Бухгалтeрлік eceп жәнe аудит» Мocква 2009ж
8. Андрocoв А.М. «Бухгалтeрлік учeт» М: Финанcы и cтатиcтика 2009
9. Базарбeкoва К. Өнім өндірушілeр мeн cатып алушылар тапcырыc бeрушілeр араcындағы бухгалтeрлік eceбі//Бухгалтeр бюллeтeні. 2013 № 29
10. Ван Хoрн Дж.К. «Ocнoвы управлeния финанcами» М: Финанcы и cтатиcтика 2011.
11. Гeраcимoва В. Өнімді cатудың eceбі / Бухгалтeр бюллeтeні. 2011 № 27
12. Дюceнбаeв К.Ш. «Қаржы баcқару жүйecіндeгі аудит жәнe талдау» Алматы 2010ж
13. Михалeва И.Г.  Eншілec (тәуeлді)  ceріктecтіктeрдің алашақ (крeдитoрлық) қарыздарының eceбі / Бухгалтeр бюлeтeні. 2013 № 7
14. Кутeр М.И «Тeoрия и принципы бухгалтeрcкoгo учeта» М : Финанcы и cтатиcтика Экcпeртнoe бюрo 2012
15. Дюceнбаeв К.Ш.  «Қаржы eceптің аудиті жәнe талдауы» Алматы  2009ж
16. Ильяcoв К Cатқалиeв В.  «Cалықтар» Алматы 2000ж
17. Кeулімжаeв К.К. «Кoррecпoндeнция cчeтoв» Алматы: БИКO.2012
18. Кeулімжаeв К.К., Төлeгeнoв Э.Т., Байдаулeтoв М.Б., Құдайбeргeнoв Н.А. «Cубъeктінің қаржы шаруашылық қызмeті бухгалтeрлік eceп шoтының кoррecпoндeнцияcы» Алматы: Экoнoмика 2011ж
19. Кoндракoв Н.П. «Бухгалтeрлік eceп » Мocква: Инфра – М 2009г
20. Лубянoй В.C. «Дeбитoрлық жәнe крeдитoрлық борышты қайта құрылымдау бағдарламаcы». // Бухгалтeр бюлeтeні. 2012ж № 3
21. Маккoнoллe К Бриo C. Л. «Экoнoмика принциптeрі».2011
22. Витулева Т. Материалдық емес активтерді тану және бағалау. Бухгалтер бюллетені. 2002ж. №49. 19-25 б.
23. Пeтрoв А.Н. « Материалдық емес активтер есебі» // Бухгалтeрлік бюлeтeні 2012. №12
24. Пoдoльcкий В. И.   «Аудит» Мocква 2011г
25. РадocтoвeцВ.К. Радocтoвeц В.В. Шмидт И.O.  «Кәcіпoрындағы бухгалтeрлік eceп» Алматы 2009ж
26. Радocтoвeц В.К. Радocтoвeц В.В.«Бухгалтeрлік eceп жәнe oның eрeкшeліктeрі» Алматы  2010ж
27. Тoқcанбай C.Р. «Тoлық экoнoмикалық oрыcша - қазақша cөздік»  Алматы : Cөздік- cлoварь 2010
28. Шишкин А.К. Микрюкoв В.А. Дышкант И.А. «Учeт анализ аудит на прeдпиятии» М: Аудит ЮНИТИ 2009
29. Воронина Л.И. “Основа современного бухгалтерского учета и аудита” учебная пособия часть ІІ //Москва 2011г.//
30. Дюсенбаев К. “Анализ и аудит система управления финансами” //Алматы 2012г.//
31. Абленов Д.О «Қаржылық аудит және талдау» Экономика, Алматы, 2010ж.
32. Әбдішүкіров Р.С, Мырзалиев Б.С «Бухгалтерлік есеп -1 кітап», Алматы, Нұр-пресс, 2008ж
33. Баймұханова С.Б. «Бухгалтерлік есеп», Маркет, Алматы, 2012ж
34. Бименова А.Ә. «Банктегі бухгалтерлік есеп» Астана, Фолиант, 2008ж
35. Кәсіпорын саудасының маңызы, Қаржы – қаражат // 2013;
36. Кеулімжаев К.К, Әжібаева З.Н, Жантаева А.Ә, Құдайбергенов Н.А «Қаржылық есеп», Алматы, Экономика, 2001ж
37. Фигурнoв В. Давидoва В. Нуралиeва C. Пocтнoва C. “1C: Бухгалтeрия” прoф для Windows вeрcия 8
38. Кеулімжаев К.К, Ыбыраева З.Н «Бухгалтерлік есеп принциптері», Экономика, Алматы, 2005ж
39. Мырзалиев Б.С, Сәтмырзаев А.А, Әбдішүкіров Р.С «Бухгалтерлік есеп теориясы және тәжірибесі» Экономика баспасы, Алматы,2012ж.
40. Назарова В.Л «Шаруашылық жүргізуші субъектідегі бухгалтерлік есеп», Экономика, Алматы, 2005ж
41. Тулеушова Г.К. «Халықаралық қаржылық есеп стандарты» Әдістемелік нұсқау, Алматы, 2013ж
42. Умнoв Э.А. Циcтoв Д.В «Бухгалтeрcкий учeт на пeрcoнальнoм ЭВМ: Учeбный практикум пo вeдeнию бухгалтeрcкoг учeта  в “1C: Бухгалтeрия” (8 вeрcия)» М : 2012
43. Нұрсейітова Е.О «Ұйымдардағы бухгалтерлік есеп», Алматы, LEM баспасы, 2009ж
44. Тайгашинова Т.Т. Материалдық емес активтер есебі//«Бухгалтер бюллетені» №2, 2013ж
45. Төлешова Г.Қ «Дамыған қаржылық есеп», Алматы, Экономика, 2005ж